Cứu trợ chậm trễ đẩy nông dân Mỹ vào vòng xoáy tín dụng
20/11/25
 |
| Nguồn: Alyssa Schukar |
Áp lực tài chính trước mùa vụ mới
Trong nhiều tháng liên tiếp, cộng đồng nông dân trên khắp nước Mỹ liên tục kêu gọi sự hỗ trợ từ chính phủ nhằm giảm thiểu tác động của chiến tranh thương mại kéo dài và thêm mùa thu hoạch không mang lại lợi nhuận. Nhưng ngay cả khi chính quyền Trump tỏ ra sẵn sàng bàn về biện pháp cứu trợ và bộ máy chính phủ hoạt động trở lại, đa số nông dân và giới ngân hàng nông nghiệp đều đi đến một kết luận u ám: bất kỳ khoản hỗ trợ nào, nếu có, cũng sẽ đến quá muộn để cứu kịp mùa vụ kế tiếp.
“Hiện tại tôi xoay vòng dòng tiền dựa trên sản lượng dự kiến của chính mình,” Anne Schwagerl - người đang quản lý 1.100 mẫu đất ở Minnesota cùng chồng và con trai chia sẻ. “Tôi không tính chuyện trông chờ vào chính phủ Mỹ.”
Chính phủ liên bang mở cửa trở lại sau 43 ngày tạm dừng hoạt động, điều mà các quan chức Nhà Trắng nói là cần thiết trước khi hoàn thiện bất kỳ kế hoạch hỗ trợ nào cho nông dân. Tuy nhiên, ngay cả khi các thủ tục được triển khai nhanh chóng, cũng có thể mất thêm nhiều tháng nữa trước khi khoản chi thực tế được gửi đến tay nông dân. Điều này đồng nghĩa họ sẽ không thể nhận được hỗ trợ trong giai đoạn mùa đông, thời điểm họ cần trao đổi với ngân hàng và đưa ra quyết định cho mùa gieo trồng tiếp theo.
Hỗ trợ đến quá chậm: Bài học từ Đạo luật Cứu trợ Mỹ
Theo Schwagerl, Đạo luật American Relief Act, thông qua vào tháng 12 dưới thời chính quyền Biden, là ví dụ rõ nét nhất cho sự chậm trễ trong quá trình phân bổ ngân sách. Chương trình hỗ trợ thảm họa trị giá 30 tỷ USD bắt đầu nhận hồ sơ từ tháng 7, và chỉ đến tháng 9 bà mới nhận được khoản hỗ trợ, tức gần 9 tháng kể từ khi đạo luật được ký thông qua.
Trong khi đó, các quan chức chính quyền Trump từng úp mở gói cứu trợ mới hoặc loạt gói hỗ trợ trị giá từ 10 đến 15 tỷ USD có thể được cân nhắc. Một số thành viên Quốc hội cho rằng cần nhiều hơn thế, nhưng sau thỏa thuận thương mại sơ bộ với Trung Quốc giúp nối lại hoạt động xuất khẩu đậu tương của Mỹ, quy mô hỗ trợ thực tế có thể sẽ được điều chỉnh giảm.
Stephen Vaden, Thứ trưởng bộ Nông nghiệp, từng nói trên chương trình radio “AgriTalk”: “Có thể chúng ta cần cây cầu để bước sang năm sau, nhưng số ‘làn đường’ của cây cầu ấy sẽ phụ thuộc vào diễn biến thị trường từ nay đến lúc đó.”
Những chương trình treo lơ lửng và sự chờ đợi bất định
Người phát ngôn Bộ Nông nghiệp cho biết hiện chưa có bất kỳ cập nhật chính thức nào về kế hoạch cứu trợ. “Tổng thống Trump đang sử dụng mọi công cụ sẵn có để đảm bảo nông dân có đủ điều kiện tiếp tục hoạt động sản xuất,” ông nói.
Nhưng gói cứu trợ chỉ là một trong nhiều chính sách quan trọng đang bị bỏ ngỏ. Vẫn chưa rõ liệu Quốc hội có thể thông qua dự luật nông trại mới, dự luật hết hạn năm 2023 và vừa được gia hạn lần thứ ba hay liệu các quy định liên quan đến ethanol và nhiên liệu hàng không bền vững có được sửa đổi để thúc đẩy nhu cầu ngô và đậu tương hay không.
“Tất cả các đòn bẩy này, ngay cả khi được kích hoạt ngay hôm nay, cũng cần thời gian để tác động đến thị trường,” Amy France, nông dân Kansas kiêm Chủ tịch Hiệp hội Trồng lúa miến Mỹ, nhận định.
Trong bối cảnh bất ổn kéo dài, cộng đồng nông dân, vốn ngày càng ít tin các quyết định chính trị có thể được thông qua nhanh chóng đang chuẩn bị bước vào những cuộc trò chuyện khó khăn với ngân hàng.
“Thật khó để lập ghi chú tín dụng cho mùa vụ 2026 chỉ bằng hy vọng và cầu nguyện,” Schwagerl nói.
Bài toán tín dụng và khoản vay mùa vụ ngày càng bấp bênh
Thông thường, nông dân vay vốn vào mùa đông để mua hạt giống, phân bón và trang thiết bị trước khi gieo trồng vào mùa xuân. Họ thanh toán khoản vay vào mùa thu, khi bán được nông sản. Nhưng quá trình thẩm định tín dụng trở nên phức tạp hơn khi ngân hàng không biết chắc liệu có khoản hỗ trợ nào từ chính phủ hay không.
“Chúng tôi có lẽ sẽ mặc định không tính vào hỗ trợ,” Barry Benson, Phó chủ tịch mảng ngân hàng nông nghiệp tại First National Bank of Omaha, cho biết.
Doug Fish giám đốc điều hành BTC Bank tại Missouri nói một trong những yếu tố quan trọng nhất khi xét duyệt khoản vay mới là số nợ tồn đọng từ khoản vay sản xuất trước đó. Nhiều nông dân phải xoay vòng nợ qua nhiều năm: nợ năm 2023 chuyển sang 2024, rồi sang 2025. Và với triển vọng giá nông sản năm 2026 vẫn ảm đạm, câu hỏi đặt ra là: đến lúc nào ngân hàng phải dừng việc “ném thêm tiền tốt vào khoản nợ xấu”?
“Nếu người vay không thể xoay vòng dòng tiền với khoản nợ hiện tại, làm sao họ có thể thanh toán khi khoản nợ tiếp tục tăng?” ông Fish nói. “Mỗi trường hợp cần được xem xét riêng.”
Báo cáo của Ngân hàng Dự trữ Liên bang Kansas City cho thấy nợ nông nghiệp đang tăng tại các ngân hàng cho vay nông sản. Tỷ lệ nợ quá hạn tuy vẫn thấp nhưng đang dần gia tăng.
Đất đai là tài sản cuối cùng để nông dân cầm cự
Điểm sáng hiếm hoi theo các ngân hàng là dù dòng tiền gặp khó, phần lớn nông dân vẫn sở hữu tài sản có giá trị lớn: đất. Giá đất nông nghiệp vẫn duy trì ở mức cao hoặc chỉ giảm nhẹ, giúp người sở hữu có thể dùng đất để tái cấp vốn hoặc làm tài sản đảm bảo.
Nhưng đối với nhiều nông dân, vấn đề không chỉ nằm ở việc mua thêm phân bón hay sửa chữa chiếc máy gặt cũ mà phải đứng trước lựa chọn sống còn: tiếp tục vay thêm để duy trì sản xuất, hay bán đất khi vẫn còn giữ được giá trị?
“Sẽ có những nông hộ trồng trọt buộc phải tự hỏi: bán đi khi còn giữ được vốn, hay tiếp tục cầm cố tài sản với hy vọng năm sau sẽ tốt hơn?” ông Fish nhận định.
Khi giá nông sản không đủ bù chi phí và chiến lược “găm hàng” thất bại
Giá ngô, đậu tương và nhiều loại cây trồng khác vẫn thấp hơn chi phí sản xuất ngay cả sau khi có chút cải thiện từ thỏa thuận thương mại với Trung Quốc. Điều này khiến nhiều nông dân chọn cách giữ lại phần lớn nông sản thay vì bán ra. Họ kỳ vọng giá tăng vào một thời điểm nào đó.
Trên trang trại của Schwagerl, toàn bộ kho chứa đều kín. Bà mới chỉ bán khoảng 35% sản lượng và ký hợp đồng bán thêm 10%, nghĩa là hơn nửa mùa vụ vẫn còn tồn kho. Nhưng bà không thể chờ quá lâu. “Vấn đề là tôi cần tiền,” bà nói. Hiện bà còn khoảng 160.000 USD khoản phải trả trước cuối năm.
Cứu trợ không phải liều thuốc vạn năng
Theo Jeff Bailey, chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành Ngân hàng Eastern Oregon, khoản cứu trợ nếu có chỉ giúp nông dân từ lỗ nhẹ chuyển sang lãi nhẹ. “Hỗ trợ của chính phủ sẽ có ích, nhưng không phải yếu tố tạo nên cú xoay chuyển lớn,” ông nhận xét.
Điều có thể tạo ra cú xoay chuyển đó chính là thị trường cung và cầu. Nhu cầu tăng hoặc nguồn cung giảm, hoặc tốt nhất là cả hai. Với thị trường nông sản phụ thuộc nặng vào nhu cầu toàn cầu, thay đổi có thể đến từ trong nước hoặc quốc tế: các quy định mới về nhiên liệu hàng không bền vững có thể thúc đẩy nhu cầu đậu tương trong nước; giảm thuế quan có thể mở rộng thị trường xuất khẩu; hay các thảm họa thời tiết ở bất kỳ đâu cũng có thể làm giảm nguồn cung toàn cầu.
Dù là lãnh đạo của Liên minh Nông dân Minnesota và từng lên tiếng ủng hộ hỗ trợ chính phủ, Schwagerl thừa nhận cái giá lâu dài của việc phụ thuộc vào cứu trợ là không nhỏ. “Tôi thật sự không muốn ngồi chờ cứu trợ mãi,” bà chia sẻ. “Tôi nghĩ điều đó khó mà kéo dài. Người nộp thuế chắc chắn sẽ đặt câu hỏi.”
shared via nytimes,
