Giữa sức ép giá cả, Bessent xoay xở để trấn an người tiêu dùng cảnh giác
27/11/25
 |
| Tháng 11, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent phát biểu trước báo chí tại Nhà Trắng. Ông Bessent đã kìm nén sự hoài nghi của mình về thuế quan kể từ khi được Trump bổ nhiệm vào vị trí Bộ trưởng Tài chính. Ảnh: Haiyun Jiang |
Trước khi trở thành Bộ trưởng Tài chính, Scott Bessent từng nói với nhà đầu tư của quỹ do ông đứng đầu rằng “khẩu súng thuế quan” của Donald Trump sẽ hiếm khi được bắn nếu tổng thống giành nhiệm kỳ thứ hai. Khi ấy, ông cho rằng thuế quan mang tính “gây lạm phát” và khẳng định chiến lược đồng USD yếu – thứ giúp hàng Mỹ rẻ hơn trên thị trường quốc tế – phù hợp hơn với tham vọng thu hẹp thâm hụt thương mại của Trump.
Nhưng từ khi trở thành gương mặt kinh tế hàng đầu của Nhà Trắng, Bessent lại là người bảo vệ tích cực nhất cho chính sách thuế quan mà ông từng dè dặt. Trong bối cảnh cử tri ngày càng khó chịu vì giá cả cao, chính quyền Trump đã bắt đầu thu hẹp một số loại thuế nhập khẩu nhằm hạ nhiệt chi phí tiêu dùng – đặt Bessent vào một vị thế khó xử: vừa phải chứng minh thuế quan “vô hại”, vừa phải khẳng định lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát.
Để bảo vệ chính sách, ông đã phải viện đến những lập luận sáng tạo và đôi lúc đầy lạ lẫm để thuyết phục người dân rằng họ nên cảm thấy dễ chịu hơn so với thực tế họ đang đối mặt.
Nhiệm vụ khó khăn khi cử tri ngày càng bi quan
Một cuộc khảo sát của Fox News cho thấy 76% cử tri đánh giá tiêu cực về nền kinh tế dưới thời Trump, thậm chí thấp hơn cả mức đánh giá dành cho Biden vào cuối nhiệm kỳ. Chỉ 35% tán thành thuế quan, và chưa tới 20% tin rằng lạm phát đã được kiềm chế.
Trong chương trình “Meet the Press” gần đây, khi được hỏi về việc giá tiêu dùng tăng từ 2% lên 3% kể từ khi Trump triển khai thuế quan toàn cầu vào tháng 4, Bessent trả lời: “Lạm phát không tăng lên.”
Ông lập luận rằng phần lớn mức tăng giá hiện nay đến từ lĩnh vực dịch vụ, không phải hàng nhập khẩu; và do đó, thuế quan không phải nguyên nhân. Nhưng thực tế, nhiều nhóm hàng – từ quần áo, lốp xe đến đồ nội thất – đều ghi nhận mức tăng giá rõ rệt.
Trong một phát biểu gây tranh cãi khác, Bessent nói người dân có thể cân nhắc chuyển đến các bang do Đảng Cộng hòa lãnh đạo nếu muốn giảm lạm phát cá nhân: “Muốn lạm phát của bạn giảm ư? Hãy chuyển từ bang xanh sang bang đỏ.”
Dù chi phí sống ở các bang đỏ thường thấp hơn, bình luận này bỏ qua hai yếu tố: số liệu lạm phát cấp bang không tồn tại đầy đủ, và chi phí di chuyển – đặc biệt trong bối cảnh lãi suất thế chấp cao – là rào cản lớn.
Từ hoài nghi đến biện hộ
Kể từ khi được Trump chọn vào vị trí Bộ trưởng Tài chính cuối năm ngoái, Bessent gần như chấm dứt mọi nghi ngại về thuế quan. Trong một cuộc phỏng vấn radio cuối năm 2024, ông lập luận rằng bản chất thuế quan không thể gây lạm phát: “Nếu giá một thứ tăng, mà người dân không được thêm tiền, họ sẽ phải cắt giảm chỗ khác. Không có lạm phát.”
Ông đổ lỗi cho chi tiêu chính phủ hoặc cung tiền tăng mới là nguyên nhân đẩy giá cả.
Đến tháng 3, trong bài phát biểu trước Câu lạc bộ Kinh tế New York, ông điều chỉnh quan điểm thêm một lần nữa: thuế quan có thể tạo ra “điều chỉnh giá một lần”, nhưng sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến lạm phát vì Trump dự kiến kéo giảm giá năng lượng và lãi suất. Ông khẳng định: “Tôi không lo lạm phát.”
Đối với những mặt hàng tiêu dùng có thể tăng giá do thuế quan, Bessent thúc giục người dân nhìn nhận vấn đề từ góc độ “yêu nước”: “Tiếp cận hàng hóa giá rẻ không phải là bản chất của giấc mơ Mỹ.”
Bảo vệ chính sách thuế quan: Mục tiêu di động
Trump đã viện dẫn nhiều lý do để áp thuế – từ thúc đẩy sản xuất nội địa, giảm thâm hụt thương mại, đến buộc các quốc gia khác mở cửa thị trường hoặc dùng thuế như hình thức trừng phạt kinh tế thay thế. Với quá nhiều mục tiêu thay đổi theo thời điểm, việc biện hộ cho thuế quan trở thành bài toán khó cho Bessent.
Sau khi Trump tung loạt thuế “Ngày Giải phóng” hồi tháng 4 khiến thị trường biến động mạnh, Bessent khuyên tổng thống tập trung vào mục tiêu cốt lõi: “tái cân bằng thương mại toàn cầu” và bảo vệ các ngành công nghiệp Mỹ – đồng thời nhấn mạnh thuế quan có thể được gỡ bỏ nếu các thỏa thuận thương mại mới được ký kết hoặc nhà máy sản xuất được xây dựng tại Mỹ.
Để miêu tả thuế quan không phải là biện pháp vĩnh viễn, ông ví chúng như “khối băng đang tan”, nhỏ dần theo thời gian khi nguồn thu thuế quan chuyển hóa thành nguồn thu thuế doanh nghiệp.
Tranh luận về cảm nhận giá cả và thực tế chính trị
Nhưng bất chấp những lý giải đó, chính quyền Trump vẫn đối mặt với cùng khó khăn từng khiến đội ngũ kinh tế của Biden đau đầu: người dân không cảm thấy kinh tế khởi sắc, dù một số chỉ số có vẻ tích cực.
Stephen Moore, cựu cố vấn kinh tế của Trump, thừa nhận rằng những mặt hàng tăng giá như cà phê không đẩy mạnh lạm phát tổng thể, nhưng cảm giác “sốc giá” mà người tiêu dùng trải nghiệm mới là yếu tố quyết định tâm trạng của họ. Ông nói: “Trong chính trị, cảm nhận chính là thực tế.”
Do đó, Nhà Trắng đang cố gắng “tái định khung” cách nói về nền kinh tế.
Kevin Hassett, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia, cho biết sức mua của người dân đã cải thiện khi tốc độ tăng lương vượt lạm phát và cáo buộc chính quyền Biden gây ra “mức giá cao còn sót lại”.
Đồng thời, Nhà Trắng đang quảng bá về khả năng người dân sẽ nhận được tấm séc hoàn thuế quan trị giá 2.000 USD vào năm tới – động thái có thể giúp thuế quan trở nên dễ chịu hơn. Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick lập luận rằng: “Cách tốt nhất để chứng minh thuế quan tuyệt vời thế nào là chia cho người dân một phần lợi nhuận đó.”
Tuy nhiên, việc phát tiền có thể đẩy lạm phát tăng thêm vì người dân có thêm tiền để chi tiêu. Vì vậy, Bessent gợi ý rằng chính quyền nên khuyến khích người dân tiết kiệm hoặc đầu tư khoản tiền này, thay vì tiêu dùng.
Câu hỏi khó nhất: Vì sao giảm thuế lại hạ giá, nhưng tăng thuế lại không làm giá tăng?
Đây là nghịch lý mà đội kinh tế của Trump phải đối diện khi vừa muốn giảm thuế để hạ giá, vừa khẳng định thuế quan không gây tăng giá. Khi được hỏi trên truyền hình NBC, Bessent ví nền kinh tế như cơ thể người: “Cánh tay của bạn nặng bao nhiêu?” Người dẫn chương trình Kristen Welker trả lời bà không biết. Bessent đáp: “Nhưng bạn biết cân nặng toàn cơ thể khi bước lên cân mỗi sáng.”
Ý ông muốn nói: chính quyền chỉ có thể tác động vào nhóm mặt hàng nhất định, còn lạm phát là con số tổng hợp của toàn bộ nền kinh tế. Ông nhấn mạnh: “Chúng tôi theo dõi mọi thứ.”
Bộ Tài chính từ chối bình luận thêm về các phát biểu này.
shared via nytimes,
