Khi cái mát trở thành cuộc chiến chính trị giữa mùa hè cháy bỏng ở Pháp
14/08/25
 |
| Paris tháng 6, 2025 |
Nắng nóng và cuộc chiến quan điểm
Giữa những đợt sóng nhiệt ngày càng khắc nghiệt ở châu Âu, một chủ đề tưởng chừng đơn giản như việc lắp đặt điều hòa lại trở thành tâm điểm của những tranh luận chính trị tại Pháp.
Tháng 7 vừa qua, khi phần lớn châu Âu chìm trong cái nóng thiêu đốt, điều hòa bất ngờ trở thành “bài kiểm tra” lập trường chính trị. Marine Le Pen, lãnh đạo cực hữu, tuyên bố nếu đảng của bà giành quyền lãnh đạo, sẽ triển khai “kế hoạch trang bị điều hòa quy mô lớn” trên toàn quốc. Ngay lập tức, Marine Tondelier - lãnh đạo đảng Xanh bác bỏ, đề xuất các giải pháp khác như phủ xanh đô thị và cải tạo công trình để tiết kiệm năng lượng.
Báo bảo thủ Le Figaro bênh vực quan điểm ủng hộ điều hòa, cho rằng “bắt người dân chịu đựng mồ hôi sẽ cản trở việc học, giảm năng suất làm việc và gây quá tải bệnh viện.” Trong khi đó, nhật báo cánh tả Libération phản đối kịch liệt, coi đây là “sự phi lý về môi trường cần phải vượt qua” vì điều hòa thải hơi nóng ra đường phố và tiêu tốn năng lượng quý giá.
Các chương trình truyền hình thậm chí đặt câu hỏi: “Điều hòa có phải là thứ của phe cực hữu?” - minh họa cho mức độ chia rẽ của vấn đề.
Châu Âu nóng lên và sự thay đổi tư duy
Chỉ vài thập kỷ trước, tranh luận về điều hòa tại châu Âu nghe có vẻ lạ lẫm, bởi nhu cầu làm mát vốn ít, trong khi ưu tiên hàng đầu vẫn là giữ ấm nhà cửa. Nhưng tình hình đã đổi khác.
Phân tích dữ liệu từ Copernicus - chương trình không gian của Liên minh châu Âu cho thấy nhiều khu vực đang trải qua những đợt nóng kéo dài hơn nhiều so với 40 năm trước. Trước đây, điều hòa bị xem là tiện nghi “thừa thãi” và “rất Mỹ”, nay ngày càng được nhìn nhận như nhu cầu thiết yếu để sống sót qua mùa hè khắc nghiệt.
Dù vậy, tỷ lệ hộ gia đình có điều hòa tại châu Âu vẫn thấp: ở Ý khoảng 50%, Tây Ban Nha 40% và Pháp chỉ 20–25%, theo Cơ quan Chuyển đổi Sinh thái của nước này. Năm 2023, 62,5% năng lượng tiêu thụ của các hộ gia đình EU dành cho sưởi ấm, trong khi chưa đến 1% dành cho làm mát.
Nguyên nhân nằm ở chi phí năng lượng cao, kiến trúc đô thị dày đặc khó lắp đặt hệ thống cồng kềnh, cùng các quy định phức tạp cho các tòa nhà cổ hoặc di sản. “Điều hòa vẫn khiến một số người e ngại, họ liên tưởng đến hình ảnh Mỹ với nhà cửa và cửa hàng được làm lạnh quá mức,” ông Baudouin de la Varende - đồng sáng lập công ty tư vấn cải tạo tiết kiệm năng lượng Ithaque nhận xét. Dù vậy, ông thừa nhận các biện pháp cách nhiệt sẽ chỉ giúp ích phần nào trong tương lai.
Quan điểm dung hòa và nhu cầu thực tế
Bất chấp tranh luận gay gắt trên mạng xã hội, phần lớn ý kiến đều đồng thuận điều hòa là cần thiết ở các không gian đặc thù như viện dưỡng lão, bệnh viện hay trường học. Trong đợt nóng tháng trước, hơn 1.800 trường học ở Pháp buộc phải đóng cửa.
Bộ trưởng Môi trường Agnès Pannier-Runacher khẳng định: “Chúng ta cần điều hòa để bảo vệ những người dễ tổn thương, nhưng không nên lắp đặt tràn lan.”
Phe phản đối chủ yếu cánh tả cho rằng đây là “thích ứng sai lệch”, chỉ giải quyết triệu chứng thay vì nguyên nhân gốc của biến đổi khí hậu, đồng thời lo ngại công nghệ tiêu tốn năng lượng này sẽ khiến vấn đề tồi tệ hơn. Dan Lert, Phó thị trưởng Paris phụ trách chuyển đổi xanh, nhận định: “Để giải quyết một vấn đề thực, chúng ta lại làm nó trầm trọng thêm.”
Ngược lại, phe ủng hộ phần lớn cánh hữu cho rằng điều hòa đang bị gán tiếng xấu một cách bất công. Họ nhấn mạnh Pháp chủ yếu dùng điện từ năng lượng hạt nhân gần như không phát thải carbon và các thiết bị hiện nay rò rỉ ít khí lạnh gây ô nhiễm hơn trước. Một nhóm nghị sĩ bảo thủ thân cận với bà Le Pen đã đề xuất dự luật bắt buộc lắp điều hòa ở một số không gian công cộng.
Khi thời tiết cực đoan trở thành “chuẩn mực mới”
Số liệu cho thấy miền nam châu Âu hiện trải qua hơn hai tháng mỗi năm với nhiệt độ ban ngày trên 29°C. Madrid - thủ đô Tây Ban Nha trung bình có 63 ngày/năm vượt mức này, so với chỉ 29 ngày vào đầu thập niên 1980. Bốn mươi năm trước, nhiệt độ trên 32°C ở Madrid khá hiếm; nay một mùa hè điển hình có tới 40 ngày như vậy.
Điều này đặt câu hỏi: Liệu thái độ dè dặt với điều hòa ở Pháp có tồn tại lâu dài?
Christian Meyer - giám đốc công ty lắp đặt điều hòa gần Strasbourg là minh chứng cho sự giằng co này. Dù hoạt động trong ngành, ông thú nhận bản thân “không thích điều hòa” và không sử dụng tại nhà, cho rằng “điều hòa tốt nhất là một ngôi nhà cách nhiệt tốt.”
Giải pháp “trung đạo” của chính phủ
Hiện tại, hướng dẫn chính thức của chính phủ về ứng phó với nắng nóng chọn cách tiếp cận dung hòa. Điều hòa được đưa vào danh sách giải pháp giúp làm mát nhà, nhưng được khuyến cáo chỉ nên dùng “sau khi đã thử mọi phương án khác.”
Những tranh luận này cho thấy, trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khốc liệt, việc lựa chọn giữa tiện nghi, môi trường và chi phí năng lượng đang trở thành bài toán khó không chỉ ở Pháp, mà ở nhiều nước châu Âu.
shared via nytimes,
