Foxconn chi 3,5 tỷ USD thâu tóm Sharp để giữ chân Apple
15/08/25
Bước đi chiến lược giữa bối cảnh cạnh tranh gay gắt
Tại Hồng Kông, thương vụ mới nhất của Foxconn cho thấy rõ áp lực và kỳ vọng của tập đoàn này trong việc duy trì vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Từng là đối tác then chốt giúp Apple đưa iPhone trở thành biểu tượng của kỷ nguyên di động, Foxconn đã chứng minh năng lực sản xuất khổng lồ với chi phí đủ thấp để tầng lớp trung lưu Mỹ có thể sở hữu smartphone.
Với hàng trăm nghìn công nhân tại các nhà máy quy mô lớn ở Trung Quốc đại lục, Foxconn đảm nhận khâu lắp ráp iPhone với biên lợi nhuận không cao nhưng đủ để củng cố kết quả kinh doanh và duy trì danh hiệu nhà sản xuất phần cứng lớn nhất thế giới cho các thương hiệu như Apple và Sony.
Tuy nhiên, mối quan hệ này đang thay đổi. Foxconn thông báo đạt thỏa thuận mua 66% cổ phần của Sharp, nhà sản xuất màn hình Nhật Bản, với giá 3,5 tỷ USD sau nhiều tuần đàm phán và không ít trở ngại. Mục tiêu chính: tăng sức hấp dẫn với Apple, vốn đang sử dụng màn hình Sharp cho một phần sản phẩm của mình.
Giá trị chiến lược của màn hình trong ngành smartphone
Theo hãng nghiên cứu IHS, màn hình là bộ phận sinh lợi lớn của smartphone, có giá lên tới 54 USD mỗi chiếc. Sharp hiện cung cấp khoảng 25% số màn hình cho iPhone. Việc sở hữu Sharp có thể giúp Foxconn gia tăng quyền mặc cả trong các thỏa thuận với Apple.
Dù vậy, thương vụ cũng kéo theo gánh nặng: Sharp đang kinh doanh thua lỗ, đòi hỏi đầu tư lớn để phục hồi. Thực tế, mức giá mua hiện thấp hơn 2 tỷ USD so với thỏa thuận ban đầu hồi tháng trước, sau khi Sharp công bố rủi ro tài chính tiềm tàng gần 3 tỷ USD.
Áp lực càng lớn khi Apple đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng, chia hợp đồng cho nhiều nhà lắp ráp và nhà sản xuất linh kiện khác. Foxconn cũng đối mặt với chi phí lao động tăng tại Trung Quốc và sự chững lại của thị trường smartphone toàn cầu.
Động lực và rủi ro của thương vụ
Giáo sư Willy C. Shih, Trường Kinh doanh Harvard, nhận định: “Foxconn cần kiểm soát ngày càng nhiều khâu trong chuỗi cung ứng. Dù chưa chắc hiệu quả kinh tế rõ ràng, nhưng đây là bước đi mang tính phòng thủ trước khả năng Apple chuyển sang dùng màn hình từ nhà cung cấp khác.”
Thỏa thuận được ký kết sau nhiều tháng thương lượng và điều chỉnh điều khoản, đặc biệt là việc phát hiện khối nợ tiềm tàng lớn của Sharp. Terry Gou, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Foxconn, bày tỏ tin tưởng có thể “khai phá tiềm năng thực sự của Sharp” dù thừa nhận tình hình yếu kém hiện tại của doanh nghiệp này.
Thương vụ cũng phản ánh định hướng truyền thống của Foxconn - công ty mẹ là Hon Hai Precision Industry trong việc mở rộng quy mô. Bên cạnh nỗ lực giảm chi phí bằng tự động hóa, Foxconn còn tìm kiếm cơ hội trong các lĩnh vực tiềm năng hơn, như sản xuất pin xe điện và hỗ trợ các start-up phần cứng thông qua các vườn ươm.
Thách thức song hành cùng cơ hội
Phần lớn nhà máy của Foxconn đặt tại Trung Quốc, nơi doanh nghiệp này trở thành biểu tượng của những thách thức mà nền kinh tế nước này đang đối diện: vừa duy trì quy mô sản xuất khổng lồ và hiệu quả, vừa tìm cách nâng cấp lên các mảng có giá trị gia tăng cao hơn.
Gần Bắc Kinh, Foxconn vận hành Innoconn - vườn ươm hỗ trợ start-up về quản lý sản xuất và tìm kiếm cơ hội đầu tư. Liu Haoyang, nhà sáng lập Noitom - công ty sản xuất cảm biến và thiết bị bắt chuyển động cho biết Foxconn từng tiếp cận khi Noitom huy động vốn cộng đồng năm 2014. Sau đó, Foxconn cung cấp tư vấn và hiện hỗ trợ Noitom sản xuất các linh kiện phức tạp mà “các nhà máy bình thường khó đáp ứng, đặc biệt là với đơn hàng nhỏ.”
Được thành lập năm 1974 tại Đài Loan để sản xuất núm vặn tivi, Foxconn phát triển thành tập đoàn doanh thu trên 100 tỷ USD mỗi năm nhờ gia công cho các thương hiệu quốc tế. Từ thập niên 1990, khi nhận được hàng loạt đơn đặt hàng máy tính cá nhân, Terry Gou đã liên tục mở rộng nhà máy tại Trung Quốc, đỉnh điểm là tổ hợp Longhua ở Thâm Quyến với quy mô như một thành phố.
Quy mô khổng lồ và mặt trái
Tại Longhua, hơn 100.000 công nhân làm việc theo ca ngày và đêm để lắp ráp các thiết bị như iPhone. Việc ăn ở, sinh hoạt và quản lý nhân sự với quy mô này đòi hỏi tổ chức bài bản: từ khu vui chơi giải trí, bếp ăn phục vụ hàng chục nghìn suất mỗi ngày, tới hệ thống quản lý nhân lực.
Longhua là minh chứng rõ nhất cho triết lý “quy mô tối đa, hiệu suất tối đa” của Foxconn, nhưng cũng bộc lộ giới hạn. Năm 2010, hàng loạt vụ tự tử của công nhân tại đây đã khiến Foxconn hứng chịu làn sóng chỉ trích quốc tế. Công ty buộc phải lắp lưới an toàn quanh các tòa nhà để ngăn chặn bi kịch, và đến nay những tấm lưới đó vẫn còn.
Áp lực từ tăng trưởng chậm và cạnh tranh mới
Tăng trưởng doanh số của Foxconn đã giảm từ mức hai chữ số xuống chỉ còn một chữ số trong hai năm qua. Dù lợi nhuận cải thiện nhờ nhu cầu smartphone màn hình lớn và cao cấp, sự cạnh tranh từ các nhà sản xuất Trung Quốc vẫn là mối lo lớn. Apple, trong chiến lược đa dạng hóa, đã giao một phần đơn hàng iPhone cho Pegatron - nhà lắp ráp Đài Loan có nhà máy lớn gần Thượng Hải.
Các thương vụ thâu tóm trước đây của Foxconn trong mảng màn hình cũng không mấy thành công. Năm 2010, hãng chi gần 10 tỷ USD mua lại Chimei Innolux của Đài Loan nhưng không đạt được hiệu quả và lợi nhuận kỳ vọng. Với Sharp, Foxconn tiếp quản hoạt động sản xuất vốn thua lỗ kéo dài và có chi phí cao hơn so với đối thủ Trung Quốc.
Chuyên gia Alberto Moel, Công ty Sanford C. Bernstein, cảnh báo thương vụ này có thể khiến Foxconn xao nhãng các mảng kinh doanh quan trọng hơn và gặp khó khăn trong việc tích hợp, tái cấu trúc để đạt lợi nhuận. Ông nhận định: “Terry Gou sẽ phải tiến hành tái cấu trúc sâu rộng, tinh giản nhân sự, tập trung hóa hoạt động và tất cả phải thực hiện từ xa với đội ngũ quản lý mà ông chưa kiểm soát hoàn toàn. Đây sẽ là một nhiệm vụ không hề dễ dàng.”
shared via nytimes,
