Máy kéo Mỹ lao đao vì thương chiến và giá nông sản lao dốc
05/09/25
Thị trường máy nông nghiệp đổi chiều
Tại Tulsa, Oklahoma, Josh Enlow ngày ngày mua bán hàng trăm máy kéo và thiết bị xây dựng đã qua sử dụng, lấp đầy bãi đấu giá Enlow Tractor Auction. Thời gian gần đây, ông nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong nhóm khách hàng. Những nông dân và chủ trang trại trước kia chỉ mua máy mới, nay đã quay sang tìm kiếm các lựa chọn cũ.
“Giá máy mới tăng cao khiến nhiều người buộc phải quay lại với thị trường máy đã qua sử dụng,” ông Enlow chia sẻ.
Theo số liệu từ Đại học Illinois, trong tám năm qua, giá niêm yết của máy kéo mới đã tăng ít nhất 60%, một số mẫu thậm chí tăng gấp đôi, khiến nông dân phải trả thêm ít nhất 250.000 USD so với trước đây. Diễn biến này gây khó khăn không nhỏ cho các nhà sản xuất hàng đầu như John Deere – biểu tượng trong ngành nông nghiệp Mỹ.
John Deere dưới sức ép thuế quan
John Deere từng báo cáo lợi nhuận kỷ lục hai năm trước. Tuy nhiên, chính sách thuế quan và thương mại mới của chính quyền Trump đã khiến thị trường trở nên bất ổn, tác động nặng nề đến công ty cũng như khách hàng.
Trong báo cáo quý gần nhất, lợi nhuận ròng của John Deere đã giảm 29% so với cùng kỳ năm ngoái. Chi phí do thuế quan cao hơn, chủ yếu đối với thép và nhôm, đã lấy đi 300 triệu USD, và dự kiến thêm 300 triệu USD nữa vào cuối năm. Mùa hè vừa qua, công ty buộc phải cắt giảm 238 việc làm tại các nhà máy ở Illinois và Iowa.
Điều trớ trêu là John Deere chính là hình mẫu “sản xuất tại Mỹ” mà chính quyền muốn thúc đẩy. Thành lập từ năm 1837, tập đoàn có trụ sở tại Moline, Illinois, hiện sử dụng 30.000 lao động tại 60 cơ sở trên khắp Mỹ. Hơn 75% sản phẩm được lắp ráp trong nước, chỉ 25% linh kiện nhập khẩu.
Giá nông sản lao dốc, nhu cầu sụt giảm
Nhu cầu máy nông nghiệp mới thường tỷ lệ thuận với giá nông sản: giá cao thì nông dân mạnh tay đầu tư, giá thấp thì họ giữ lại máy cũ hoặc mua hàng đã qua sử dụng.
Hiện tại, giá ngô chỉ còn bằng một nửa so với mức đỉnh giữa năm 2022, trong khi giá đậu tương giảm 40%. Điều này khiến John Deere dự báo doanh số máy nông nghiệp cỡ lớn – nguồn thu chủ lực – sẽ giảm 15-20% trong năm 2025 và tình trạng ảm đạm có thể kéo dài đến 2026.
Trên cuộc gọi với nhà đầu tư, ông Josh Beal – giám đốc quan hệ nhà đầu tư của John Deere – thừa nhận khách hàng đang hoạt động trong môi trường “biến động ngày càng lớn” vì thuế quan, lãi suất cao và những thay đổi trong thương mại toàn cầu, buộc họ thận trọng khi cân nhắc đầu tư.
Xuất khẩu suy yếu vì căng thẳng thương mại
Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo sản lượng ngô và đậu tương mùa thu năm nay có thể đạt gần mức kỷ lục. Song triển vọng xuất khẩu lại kém khả quan.
Năm 2024, nông dân Mỹ xuất sang Trung Quốc 13 tỷ USD đậu tương. Tuy nhiên, sau khi chính quyền Trump áp thuế nặng lên hàng hóa Trung Quốc, Bắc Kinh đáp trả bằng thuế quan đối với đậu tương Mỹ. Xuất khẩu sang Trung Quốc đã giảm 51% trong năm nay, và nước này cũng chưa có hợp đồng mua mới cho mùa vụ sắp tới.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, nông dân nước này có thể thất thu tới 3,4 tỷ USD từ cây đậu tương so với năm ngoái. Với mức giá quá thấp, nhiều người thậm chí lỗ trên từng mẫu đất gieo trồng.
Khó khăn chồng chất với doanh nghiệp và nông dân
Tad DeHaven, chuyên gia của Viện Cato – một tổ chức nghiên cứu thiên về thị trường tự do – nhận định: “Làm sao các công ty và nông dân có thể lập kế hoạch dài hạn khi không biết chi phí đầu vào và thị trường đầu ra sẽ thế nào chỉ trong vài tuần tới?”
Trước những bất ổn này, nông dân buộc phải tiết kiệm tối đa, chọn sửa chữa máy móc cũ hoặc mua loại rẻ và kém công suất hơn thay vì đầu tư vào máy kéo mới – khoản chi lớn nhất trong sản xuất nông nghiệp.
Những vấn đề tồn tại từ trước
Một phần khó khăn của John Deere không chỉ đến từ thuế quan. Đầu năm ngoái, công ty đã phải đối mặt với tình trạng dư thừa hàng hóa tồn kho tại đại lý. Để xử lý, hãng cắt giảm sản xuất, sa thải hơn 2.000 nhân công và tung ra các gói lãi suất ưu đãi để kích cầu.
Khi đó, ban lãnh đạo kỳ vọng đây chỉ là chi phí ngắn hạn, mở đường cho chu kỳ tăng trưởng mới vào năm 2025–2026. “Chúng tôi tin rằng các biện pháp này sẽ tạo nên động lực tích cực hơn so với những lần suy thoái trước,” Giám đốc điều hành John May khẳng định trong cuộc gọi lợi nhuận tháng 8/2024.
Thế nhưng, thay vì khởi sắc, doanh số tiếp tục suy yếu và chưa có dấu hiệu phục hồi rõ ràng.
Triển vọng và hy vọng vào chính sách thuế mới
Dù vậy, một số chuyên gia vẫn lạc quan về tương lai của John Deere. Kristen Owen – giám đốc điều hành tại Oppenheimer & Company – cho rằng năm 2026 có thể là bước ngoặt. Luật thuế và chi tiêu mới cho phép khấu hao nhanh, giúp nông dân được giảm thuế ngay lập tức khi mua máy móc, qua đó khuyến khích đầu tư.
Hơn nữa, các đối thủ của John Deere như Kubota, Fendt và Mahindra sản xuất nhiều tại nước ngoài, do đó sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề hơn từ thuế nhập khẩu đối với máy móc ngoại. Đây có thể trở thành lợi thế cho John Deere.
Ngoài ra, mảng thiết bị xây dựng của công ty cũng có khả năng tăng trưởng mạnh trong năm tới, bổ sung doanh thu cho mảng nông nghiệp đang chững lại.
“Ngay cả khi nhu cầu chưa bùng nổ, chúng ta vẫn có thể kỳ vọng lợi nhuận tăng trưởng vào năm 2026,” bà Owen nhận định.
Rủi ro chính trị khó lường
Tuy nhiên, các yếu tố bất định vẫn bao phủ thị trường. Nông dân chưa biết khi nào Trung Quốc sẽ nối lại nhập khẩu quy mô lớn, hay liệu dự luật nông trại mới có bổ sung trợ cấp hay không. Họ cũng không chắc Cục Dự trữ Liên bang có hạ lãi suất, hoặc giá thép có hạ nhiệt.
“Trong nông nghiệp, người ta đã quen đối phó với rủi ro từ thời tiết, sâu bệnh, dịch bệnh,” bà Owen nói. “Nhưng loại rủi ro khó kiểm soát nhất hiện nay là ‘rủi ro từ nét bút’ – chỉ cần một chữ ký chính trị, mọi thứ có thể thay đổi tức thì.”
shared via nytimes,
