Khi các công ty AI vay hàng chục tỷ USD, nhà đầu tư nợ bắt đầu dè chừng
29/12/25
 |
| CoreWeave, công ty cho thuê trung tâm dữ liệu, nằm trong số các công ty nhỏ hơn đang thực hiện các giao dịch vay nợ. Ảnh: Brendan Mcdermid/Reuters |
Trong khi thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục được thổi bùng bởi làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), với nhiều cổ phiếu công nghệ lập đỉnh mới trong năm nay, thị trường nợ lại đang phát đi một tín hiệu thận trọng hơn nhiều. Các nhà đầu tư trái phiếu – vốn nổi tiếng thực tế và ít lãng mạn – đang yêu cầu mức lãi suất cao bất thường đối với những công ty AI muốn vay vốn để mở rộng hạ tầng, phản ánh sự hoài nghi ngày càng lớn về rủi ro phía trước.
Khác với các nhà đầu tư cổ phiếu, những người có thể hưởng lợi vô hạn nếu câu chuyện tăng trưởng thành hiện thực, nhà đầu tư nợ chỉ quan tâm đến một điều: liệu họ có được hoàn trả đầy đủ vốn và lãi hay không. Và trong trường hợp của nhiều doanh nghiệp AI non trẻ, câu trả lời đó ngày càng kém chắc chắn.
Lãi suất cao như “phí bảo hiểm rủi ro”
Một ví dụ điển hình là Applied Digital, công ty xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Trong một thương vụ phát hành nợ gần đây, Applied Digital phải trả mức lãi suất cao hơn tới 3,75 điểm phần trăm so với các công ty có xếp hạng tín nhiệm tương đương. Điều đó đồng nghĩa với việc chi phí lãi vay của công ty cao hơn khoảng 70% so với mặt bằng chung.
Đây không phải trường hợp cá biệt. Trên thị trường trái phiếu, nhiều khoản nợ liên quan đến AI đã sụt giá ngay sau khi phát hành, cho thấy nhà đầu tư nhanh chóng trở nên dè dặt hơn. Đồng thời, chi phí mua hợp đồng hoán đổi rủi ro tín dụng (credit default swap – CDS), công cụ bảo hiểm cho trái chủ trước nguy cơ vỡ nợ, đã tăng vọt đối với một số doanh nghiệp AI trong những tháng gần đây.
Một mối lo lớn của thị trường là rủi ro xây dựng. Các trung tâm dữ liệu AI có quy mô khổng lồ, tiêu tốn hàng tỷ USD và cần nhiều năm để hoàn thành. Bất kỳ sự chậm trễ nào cũng có thể đẩy lùi thời điểm tạo doanh thu từ các hợp đồng cho thuê, trong khi tiền lãi vẫn phải trả đều đặn. Xa hơn, một số nhà đầu tư còn lo ngại rằng nhu cầu điện toán AI có thể không tăng mạnh như kỳ vọng, dẫn tới tình trạng dư thừa trung tâm dữ liệu và cuối cùng là các vụ vỡ nợ.
Ông Will Smith, quản lý danh mục tại AllianceBernstein, nói: “Chúng ta buộc phải bi quan hơn và không chạy theo cơn sốt.”
Hai thế giới: Cổ phiếu lạc quan, trái phiếu thận trọng
Sự khác biệt giữa thị trường cổ phiếu và thị trường nợ không phải điều mới, nhưng trong làn sóng AI, nó trở nên đặc biệt rõ nét. Nhà đầu tư cổ phiếu đặt cược vào kịch bản tốt nhất: nếu AI thực sự tái định hình nền kinh tế, giá trị doanh nghiệp có thể tăng gấp nhiều lần. Ngược lại, nhà đầu tư nợ chỉ nhìn thấy giới hạn lợi nhuận.
Ông Smith nói: “Nếu mọi thứ diễn ra hoàn hảo, nhà đầu tư cổ phiếu được hưởng trọn upside. Còn với chúng tôi, nếu mọi thứ diễn ra hoàn hảo, chúng tôi cũng chỉ nhận lại tiền gốc và lãi. Vì thế, chúng tôi tập trung vào kịch bản xấu.”
Theo dữ liệu của Refinitiv, các công ty đang xây dựng hoặc vận hành hạ tầng AI đã vay hơn 100 tỷ USD trong năm nay. Phần lớn số tiền này đến từ các tập đoàn công nghệ lớn, có xếp hạng tín nhiệm cao và lượng tiền mặt dồi dào. Amazon đã huy động 15 tỷ USD trong tháng 11 để mở rộng đầu tư cho Amazon Web Services, với chi phí vay ở mức thị trường.
Nhưng song song với đó là làn sóng đi vay của các doanh nghiệp nhỏ hơn, non trẻ hơn – và họ phải trả giá đắt hơn nhiều.
Wulf, Cipher và bài toán “qua được công trường”
Giữa tháng 10, Wulf Compute – công ty con của Terawulf – đã huy động 3,2 tỷ USD thông qua thị trường trái phiếu doanh nghiệp. Terawulf từng là công ty khai thác Bitcoin và chỉ mới mở rộng sang xây dựng trung tâm dữ liệu trong những năm gần đây. Wulf Compute phải trả lãi suất 7,75% cho khoản nợ đáo hạn năm 2030, cao hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 5,5% của các doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm tương tự.
Một thương vụ tương tự diễn ra với Cipher Compute, công ty con của Cipher Mining, khi doanh nghiệp này bán 1,7 tỷ USD trái phiếu với lãi suất chỉ hơn 7%. Dù cùng xếp hạng tín nhiệm, mức lãi này vẫn cao hơn rõ rệt so với nhiều lĩnh vực khác.
Ông Naveen Sarma, phụ trách xếp hạng ngành truyền thông và viễn thông Mỹ tại S&P Global, nhận xét: “Nếu vượt qua được rủi ro xây dựng, các công ty này có thể tạo ra dòng tiền ổn định. Nhưng vấn đề là phải vượt qua được giai đoạn xây dựng.”
Phụ thuộc khách thuê lớn – Con dao hai lưỡi
Phần lớn các doanh nghiệp AI nhỏ vay nợ lớn hiện nay thuộc hai nhóm: xây dựng trung tâm dữ liệu hoặc thuê trung tâm dữ liệu để lắp đặt hệ thống máy tính hiệu năng cao, rồi cho các “hyperscaler” như OpenAI, Meta hay Microsoft thuê lại.
Mối quan hệ với các khách hàng lớn giúp những doanh nghiệp này đạt xếp hạng tín nhiệm trung bình, dù bản thân họ chưa có lịch sử lợi nhuận ổn định. Nhưng sự phụ thuộc quá lớn vào một vài khách hàng cũng khiến nhà đầu tư lo ngại.
Applied Digital là ví dụ điển hình. Công ty này phụ thuộc nhiều vào CoreWeave – nhà cung cấp hạ tầng AI – với vai trò khách thuê chính. CoreWeave sau đó lại cho các “ông lớn” công nghệ thuê năng lực tính toán để huấn luyện và vận hành mô hình AI.
Applied Digital được xếp hạng BB khi phát hành 2,35 tỷ USD nợ vào tháng 11, nhưng phải trả lãi suất lên tới 9,25%, cho thấy nhà đầu tư đánh giá rủi ro cao hơn so với các thương vụ tương tự.
CoreWeave: Cổ phiếu bay cao, trái phiếu trượt giá
Bản thân CoreWeave cũng là một trường hợp khiến thị trường nợ phải suy nghĩ lại. Tháng 7, công ty này huy động 1,75 tỷ USD với xếp hạng tín nhiệm chỉ ở mức B – thấp hơn các nhà xây dựng trung tâm dữ liệu – và không có tài sản đảm bảo. Khoản vay đi kèm lãi suất 9%.
Cổ phiếu CoreWeave niêm yết hồi tháng 3 đã tăng hơn 350% lên đỉnh vào tháng 6, trước khi giảm dần. Dù vẫn tăng khoảng 70% từ đầu năm, trái phiếu của công ty lại mất giá, hiện giao dịch quanh mức 90 cent cho mỗi USD mệnh giá.
Sự sụt giảm này đẩy lợi suất trái phiếu lên hơn 12%, cho thấy nếu CoreWeave phải vay mới ở thời điểm hiện tại, chi phí sẽ cao hơn rất nhiều. Trong khi đó, mức lợi suất trung bình của doanh nghiệp xếp hạng B chỉ dưới 7%.
Ông Sarma nói: “Nếu có sự đổ vỡ, nó sẽ không làm Meta sụp đổ. Nhưng nó có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho một CoreWeave.”
Thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng
Trái phiếu của Applied Digital cũng chứng kiến lợi suất tăng lên hơn 10%. Ngược lại, nợ của Cipher Compute và Wulf Compute lại tăng giá trong những tuần gần đây, kéo lợi suất giảm xuống. Một số nhà đầu tư cho rằng điều này phản ánh sự thay đổi trong tâm lý thị trường theo thời gian: những thương vụ cũ được “định giá lại” khi lo ngại gia tăng, còn các thương vụ mới được phát hành đã phản ánh sẵn mức rủi ro hiện tại.
Sự thận trọng của thị trường nợ cũng dần lan sang thị trường cổ phiếu. Trong vài tháng gần đây, nhiều cổ phiếu AI mang tính đầu cơ cao đã điều chỉnh mạnh.
Ông K.C. Baer, đồng sáng lập CKC Capital, nhận xét: “Thị trường nợ, giống như thị trường cổ phiếu, vận động theo tâm lý. Ở một mức độ nào đó, nó còn đang dẫn dắt tâm lý.”
Bước ngoặt quan trọng xảy ra khi Oracle – công ty đã có khoảng 100 tỷ USD nợ tồn đọng – tiếp tục vay thêm vào tháng 9 để tài trợ cho các kế hoạch AI. Thương vụ này buộc thị trường phải đánh giá lại quy mô vốn đang được đặt cược vào một tương lai vẫn đầy bất định.
Chi phí mua CDS của Oracle đã tăng mạnh kể từ đó, phản ánh sự lo lắng gia tăng của nhà đầu tư trái phiếu.
Ông Baer nói: “Thị trường đang cố gắng cân nhắc các kịch bản khác nhau trong một bối cảnh cực kỳ không chắc chắn.”
Trong khi cơn hưng phấn AI vẫn tiếp tục thống trị các bảng điện tử chứng khoán, thị trường nợ đang nhắc nhở rằng không phải mọi câu chuyện tăng trưởng đều kết thúc bằng dòng tiền đủ mạnh để trả nợ. Và với những doanh nghiệp AI còn đang xây dựng nền móng, bài kiểm tra thực sự có thể sẽ đến trước khi trí tuệ nhân tạo kịp tạo ra lợi nhuận tương xứng với kỳ vọng.
shared via nytimes,
