Bức thông điệp cao 11 tầng gửi đến đại gia nông nghiệp Mỹ
21/07/25
Chiến dịch nghệ thuật và truyền thông mạnh mẽ từ Brazil nhắm thẳng vào Cargill – ông lớn ngành nông nghiệp toàn cầu
Giữa lòng São Paulo sầm uất, trên bức tường trắng rộng hơn 15.000 feet vuông của một tòa nhà căn hộ 11 tầng, một tác phẩm nghệ thuật khổng lồ vừa được hoàn thành. Tác giả là Mundano – nghệ sĩ đường phố nổi tiếng của Brazil – cùng cộng sự, với mục tiêu không chỉ nghệ thuật thuần túy, mà còn là một thông điệp phản kháng táo bạo nhắm tới Cargill, tập đoàn nông nghiệp khổng lồ có trụ sở tại Minnesota, Mỹ.
Bức bích họa mô tả nữ thủ lĩnh bản địa Alessandra Korap, giữa khung cảnh Amazon bị thiêu rụi, tay giơ cao tấm biển mang dòng chữ “Stop the destruction” – “Hãy chấm dứt sự tàn phá”. Cùng đó là hashtag #KeepYourPromise – lời nhắc nhở Cargill về cam kết loại bỏ nạn phá rừng ra khỏi chuỗi cung ứng nông sản trước năm 2025.
Từ tro than và bùn đất đến một thông điệp toàn cầu
Khác với những dự án nghệ thuật thông thường, tác phẩm này đặc biệt ở chỗ: nó được vẽ hoàn toàn từ nguyên liệu thiên nhiên – tro của những cánh rừng nhiệt đới bị cháy, bùn từ những vùng lũ ở bang Rio Grande do Sul, than củi từ cây rừng Amazon, đất sét từ các lưu vực hạn hán.
“Lũ lụt, hạn hán, cháy rừng – tất cả đều có mối liên hệ,” Mundano chia sẻ. “Tôi muốn kết nối những thảm họa đó qua một hình ảnh chung, để truyền đi một thông điệp.”
Với kích thước khổng lồ, màu sắc độc đáo và vị trí trung tâm giao thông, bức tranh thu hút hàng nghìn ánh mắt mỗi ngày – từ người đi bộ, tài xế xe buýt cho đến khách hàng siêu thị và nhân viên cửa hàng quanh bãi đỗ xe phía dưới.
Thông điệp đắt giá trị… và đắt thật sự
Dự án được tài trợ bởi Stand.Earth – tổ chức phi lợi nhuận hoạt động về bảo tồn môi trường, với tổng chi phí vào khoảng 80.000 USD. Đây là một phần trong chiến dịch có chủ đích nhằm gây áp lực lên Cargill – doanh nghiệp từng tuyên bố vào tháng 11/2023 rằng sẽ loại bỏ hoàn toàn nạn phá rừng khỏi chuỗi cung ứng trực tiếp và gián tiếp trước năm 2025 tại Brazil, Argentina và Uruguay.
Cargill hiện là một trong những nhà xuất khẩu đậu nành lớn nhất tại Brazil. Tuy nhiên, theo báo cáo của Stand.Earth hồi tháng 4/2025, có ít nhất 18 công ty “có liên kết xác thực hoặc nghi ngờ” với Cargill vẫn đang sử dụng đất phá rừng để sản xuất đậu nành.
Trong tuyên bố phản hồi, Cargill cho biết họ “đang đi đúng lộ trình” để thực hiện cam kết và tố cáo Stand.Earth “xuyên tạc nỗ lực của công ty”. Theo Cargill, trong số 18 công ty bị nêu tên, hai không thuộc chuỗi cung ứng, ba đã bị loại, bốn đã ngừng hợp tác từ nhiều năm, và phần còn lại đều đã được điều tra và được xác minh không sử dụng đất phá rừng.
Khi nghệ thuật trở thành công cụ vận động
Mundano không chỉ đơn thuần vẽ tranh. Trong quá trình thực hiện dự án, anh và nhóm cộng sự đã tổ chức một hội thảo tại Pará – quê hương của Alessandra Korap – để cùng cộng đồng bản địa sáng tạo ra 21 phiên bản khác nhau của tấm biển phản kháng.
Tuần trước, những phiên bản này được vẽ, quay phim, sau đó xóa đi ngay trên tường bằng chổi và bình cứu hỏa chứa nước – như một phần trong hoạt động nghệ thuật trình diễn. Các tấm tranh này sẽ được đại diện của Stand.Earth là ông Mathew Jacobson – Giám đốc chiến dịch đối với Cargill – mang tới tận tay các thành viên trong gia đình Cargill-MacMillan tại Mỹ.
“Chúng tôi coi họ là những người dẫn dắt và chi phối ngành công nghiệp gây hại lớn nhất đến các khu rừng và hệ sinh thái,” ông Jacobson nói, nhấn mạnh vai trò quyết định của Cargill – một công ty tư nhân không bị ràng buộc trách nhiệm với cổ đông công chúng.
“Với khối tài sản họ nắm giữ, họ có đầy đủ năng lực để xây dựng hệ thống kiểm soát minh bạch. Nếu họ tiếp tục kiếm lời từ việc tàn phá thiên nhiên, thì đó là lựa chọn có chủ đích.”
Kết nối hành động địa phương với ảnh hưởng toàn cầu
Nữ thủ lĩnh Alessandra Korap – người từng giành Giải thưởng Môi trường Goldman danh giá năm 2023 chia sẻ: “Tôi muốn gửi đi hình ảnh của cuộc đấu tranh – một người phụ nữ dũng cảm không khuất phục. Bức tranh nói rằng chúng tôi vẫn sống, vẫn chiến đấu mỗi ngày.”
Tham gia vẽ mural cùng Mundano là các nghệ sĩ từ nhiều vùng miền: André França (nghệ danh Hullk) từ Manaus – thủ phủ vùng Amazon, thường pha guaraná khô để giữ tỉnh táo; Daniel Wera – đại diện cộng đồng Guarani – hút tẩu petyngua để “không quên lý do tôi có mặt ở đây: đại diện cho rừng xanh.”
Trên một tờ giấy, hơn 20 tông màu đất và tro được ghi lại cùng công thức điều chế – như bảng màu sống động phản ánh khí hậu khắc nghiệt của Brazil. Một sắc xám đậm dùng để viền các thân cây được đặt tên là “Atlantic Rainforest”, dù ai đó lặng lẽ hỏi: “Rừng ấy còn không?” Và một người khác trả lời: “Không.” – “Vậy hãy tạo ra thêm.”
Cargill và tham vọng hạ tầng đầy tranh cãi
Song song với tranh mural, chiến dịch của Stand.Earth còn nhắm tới tuyến đường sắt dài 580 dặm mang tên Ferrogrão (Grain Rail) – dự án đã được hoạch định từ lâu nhưng liên tục trì hoãn. Mục tiêu: kết nối các vùng nông nghiệp, khai thác mỏ với cảng sông Amazon ở Miritituba. Tuy nhiên, tuyến đường này được cho là sẽ đi qua nhiều khu vực được bảo vệ.
Cargill phủ nhận tham gia vào liên doanh xây dựng đường sắt, nhưng nhấn mạnh rằng “việc mở rộng năng lực vận tải đồng thời bảo vệ môi trường là then chốt để nuôi sống thế giới.”
Dù vậy, các nhà vận động môi trường vẫn chỉ trích rằng các siêu dự án hạ tầng như Ferrogrão thường đặt lợi nhuận lên trên tính bền vững – đặc biệt khi gắn với chuỗi giá trị của các tập đoàn toàn cầu như Cargill, vốn đã tăng gấp đôi lợi nhuận tại Brazil trong năm 2023 so với 2022, theo báo cáo tháng 4.
Một cú chọc thẳng vào trung tâm chuỗi cung ứng
Tại khu đất trống bên dưới mural, khách hàng tại quầy burger XBull Grill của Frankie Medici đã quen với mảng tường xám xịt xưa kia, giờ trở nên rực rỡ, đầy ẩn ý. “Bức tranh như một món quà,” ông nói. “Khách chụp hình rất nhiều, hỏi dòng chữ trên bảng là gì. Tôi chỉ bảo: chắc chắn sẽ đụng chạm ai đó rồi.”
Một số người đi đường đùa rằng đây là công trình do chính phủ tài trợ (thực tế là không), hay thắc mắc liệu thông điệp “ngừng tàn phá” có ám chỉ Tổng thống Lula không (cũng không).
Còn với Mundano và Alessandra Korap, bức tranh không chỉ là tác phẩm nghệ thuật – mà là lời kêu gọi toàn cầu: “Dù là người giàu hay nghèo, dù sống ở rừng hay thành phố – nếu không bảo vệ Mẹ Trái Đất, tất cả chúng ta đều sẽ sụp đổ.”
shared via nytimes,
