10% cổ phần Intel: Tham vọng mới của chính quyền Trump để kiểm soát ngành chip
19/08/25
 |
| Một nhà máy của Intel ở Hillsboro, Ore |
Đề xuất can thiệp lớn của chính phủ
Chính quyền Trump đang cân nhắc việc nắm giữ 10% cổ phần của tập đoàn Intel như một phần trong nỗ lực hồi sinh nhà sản xuất chip hàng đầu duy nhất còn lại tại Mỹ, đồng thời củng cố năng lực sản xuất bán dẫn trong nước. Ba nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết, các cuộc thảo luận nội bộ đã tính đến khả năng chuyển đổi khoản tài trợ liên bang trị giá 10,86 tỷ USD thành cổ phần trong Intel – công ty hiện có vốn hóa khoảng 100 tỷ USD.
Nếu được triển khai, đây sẽ là một trong những động thái can thiệp lớn nhất của chính phủ Mỹ vào một doanh nghiệp kể từ sau cuộc giải cứu ngành ô tô năm 2008, khi Chrysler và General Motors được bơm hàng chục tỷ USD để tái cấu trúc, qua đó cứu hơn một triệu việc làm.
Trong bối cảnh hiện tại, Mỹ không đối diện khủng hoảng kinh tế tương tự, nhưng chính quyền Trump lại thể hiện xu hướng can thiệp mạnh mẽ vào doanh nghiệp. Hồi đầu năm, Washington đã nắm giữ một “cổ phần vàng” tại US Steel như điều kiện để chấp thuận thương vụ bán tập đoàn này cho Nippon Steel của Nhật Bản.
Bối cảnh từ Đạo luật CHIPS và thách thức tại Intel
Các khoản tài trợ mà Intel nhận được đến từ Đạo luật CHIPS và Khoa học 2022 – một chính sách lưỡng đảng do chính quyền Biden thúc đẩy, nhằm phân bổ 39 tỷ USD để khuyến khích xây dựng nhà máy chip tại Mỹ, giảm phụ thuộc vào sản xuất nước ngoài. Intel được phân bổ vốn cho các dự án tại Arizona, New Mexico, Ohio và Oregon. Ngoài ra, công ty còn ký hợp đồng nhiều tỷ USD với Lầu Năm Góc để cung ứng chip tiên tiến phục vụ quốc phòng.
Tuy nhiên, chưa rõ chính phủ sẽ chuyển đổi tài trợ thành cổ phần như thế nào, cũng như liệu Washington có áp dụng biện pháp tương tự với các doanh nghiệp khác nhận tiền từ quỹ CHIPS hay không. Hơn nữa, giới phân tích đặt dấu hỏi về việc liệu sở hữu cổ phần có thể giúp Intel giải quyết khó khăn cốt lõi. Hiện mảng sản xuất chip của tập đoàn đang gặp khó trong việc thu hút khách hàng. Để khoản đầu tư mang lại hiệu quả, chính quyền Trump có thể cần vận động các tập đoàn công nghệ lớn như Apple, Nvidia và Qualcomm ký kết hợp đồng sản xuất với Intel.
Nếu các cuộc đàm phán tiến triển, một thỏa thuận sẽ cần được Hội đồng quản trị Intel phê chuẩn, đồng thời có thể đối mặt với phản đối từ cổ đông hoặc giới ngành công nghiệp, vốn lo ngại về tính pháp lý.
Những phương án thay thế và áp lực từ thị trường
Đầu năm nay, chính quyền Trump từng bàn đến khả năng thành lập một liên minh các nhà đầu tư gồm quỹ đầu tư tư nhân và tập đoàn công nghệ để tiếp quản mảng sản xuất chip của Intel. Trong quá trình trao đổi, Chủ tịch Intel Frank Yeary thậm chí đề xuất chuyển giao hoạt động sản xuất cho Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) – nhà sản xuất chip hàng đầu thế giới. Tuy nhiên, Trump kiên quyết phản đối việc một doanh nghiệp nước ngoài điều hành hoạt động cốt lõi này.
Trong khi đó, Intel vừa nhận khoản đầu tư 2 tỷ USD từ tập đoàn Nhật Bản SoftBank. Theo đó, SoftBank trả 23 USD/cổ phiếu, trong khi giá cổ phiếu Intel chốt phiên giao dịch gần nhất ở mức 23,66 USD. Thông tin này đã khiến cổ phiếu công ty tăng 4% trong giao dịch ngoài giờ.
Intel - mắt xích quan trọng trong an ninh quốc gia Mỹ
Trong nhiều năm, cả chính quyền Trump lẫn Biden đều coi Intel là tài sản chiến lược về an ninh quốc gia. Phần lớn sản xuất chip tiên tiến hiện tập trung tại TSMC ở Đài Loan – khu vực có nguy cơ rơi vào căng thẳng địa chính trị với Trung Quốc. Việc khôi phục năng lực sản xuất trong nước vì thế trở thành ưu tiên chiến lược.
Trong thập kỷ qua, căng thẳng Mỹ - Trung leo thang đã dẫn đến hai hướng tiếp cận khác nhau: chính quyền Biden thúc đẩy trợ cấp thông qua Đạo luật CHIPS để xây dựng nhà máy tại Mỹ, trong khi Trump áp đặt hoặc đe dọa áp đặt thuế quan đối với chip sản xuất ở nước ngoài.
Tuy nhiên, ngay cả với nguồn vốn hỗ trợ lớn, Intel vẫn chật vật. Năm ngoái, công ty buộc phải sa thải CEO Pat Gelsinger trong bối cảnh doanh thu sụt giảm, chi phí leo thang và thất bại trong việc bắt kịp làn sóng chip trí tuệ nhân tạo. Công nghệ sản xuất mới cũng gặp nhiều trục trặc, khiến vị thế của Intel ngày càng lung lay.
Thay đổi lãnh đạo và những tranh cãi
Tháng 3 vừa qua, Intel bổ nhiệm nhà đầu tư kỳ cựu Lip-Bu Tan - người nổi tiếng trong ngành bán dẫn để xoay chuyển tình thế. Ông đưa ra kế hoạch cắt giảm nhân sự, định hình lại chiến lược AI và tìm kiếm khách hàng cho thế hệ chip mới. Tuy nhiên, ông Tan sớm trở thành tâm điểm chỉ trích từ Trump. Lý do là ông từng đầu tư vào một số công ty bán dẫn Trung Quốc, trong khi Cadence Design Systems – doanh nghiệp ông điều hành suốt 12 năm – gần đây thừa nhận bán trái phép công nghệ cho một trường đại học có liên hệ quân sự với Trung Quốc.
Trump công khai gọi ông Tan là người “có xung đột lợi ích nghiêm trọng” và kêu gọi ông từ chức. Dù vậy, tuần trước ông Tan đã có cuộc gặp trực tiếp với Tổng thống và nội các tại Nhà Trắng. Trong cuộc họp, ý tưởng chính phủ Mỹ nắm giữ cổ phần Intel được đưa ra. Sau đó, Trump viết trên mạng xã hội rằng cuộc thảo luận “rất thú vị”, đồng thời nhấn mạnh câu chuyện thành công của ông Tan là “đầy ấn tượng”.
shared via nytimes,
