Trump siết ưu đãi, thị trường xe điện Mỹ bước vào giai đoạn thử lửa
14/08/25
 |
| Tổng thống Trump mô tả các ưu đãi dành cho xe chạy bằng pin là "một mệnh lệnh buộc mọi người phải mua xe mà không ai muốn" |
Thị trường xe điện Mỹ chững lại giữa làn sóng xe xăng quay trở lại
Doanh số Tesla lao dốc. General Motors (GM) cùng nhiều hãng xe khác tăng cường sản xuất dòng bán tải và SUV cỡ lớn. Các chính trị gia Cộng hòa đã loại bỏ chính sách khuyến khích mua xe điện.
Xe điện rõ ràng đã mất đà tăng trưởng tại Mỹ, trong khi các mẫu xe dùng động cơ đốt trong lại hồi sinh, khiến giới môi trường lo ngại về ô nhiễm không khí và lượng khí thải nhà kính gia tăng. Tuy nhiên, vẫn có cơ sở để tin rằng xe điện sẽ duy trì vị thế đáng kể tại thị trường Mỹ, và doanh số có thể phục hồi trong những tháng tới.
Một số mẫu xe điện, như của Tesla, ít bị ảnh hưởng hơn bởi thuế quan của Tổng thống Donald Trump so với xe xăng vì phần lớn linh kiện được sản xuất trong nước. Các nhóm vận động đang triển khai chiến dịch tiếp thị nhằm nhấn mạnh chi phí nhiên liệu thấp và các ưu điểm khác của xe điện. Đồng thời, các hãng xe nhận thức rõ rằng, nếu muốn cạnh tranh toàn cầu, họ không thể từ bỏ mảng xe điện.
Chính sách mới ở Washington “quay lưng” với xe điện
Từ khi Trump nhậm chức, chính sách của chính phủ liên bang đối với xe điện đã đảo ngược. Thay đổi dễ thấy nhất với người tiêu dùng là việc xóa bỏ khoản tín dụng thuế lên đến 7.500 USD cho việc mua hoặc thuê xe điện.
Khoản ưu đãi này tồn tại dưới nhiều hình thức từ đầu những năm 2000 và được khôi phục dưới thời Tổng thống Joe Biden, sẽ chính thức chấm dứt vào cuối tháng 9 theo đạo luật chính sách và thuế mà Trump ký hồi tháng 7.
Hồi tháng 6, Trump miêu tả khoản ưu đãi này là “một mệnh lệnh buộc mọi người mua loại xe mà chẳng ai muốn.” Trong khi đó, mục tiêu của chính quyền Biden là đến đầu thập kỷ tới, một nửa số xe mới bán ra sẽ là xe điện, vẫn cho phép người tiêu dùng thoải mái chọn mua xe xăng.
Các nhà phân tích dự báo doanh số xe điện sẽ tăng vọt trong thời gian ngắn khi người dân tranh thủ ưu đãi, nhưng sau đó sẽ giảm mạnh. Theo một nghiên cứu do Jesse Jenkins, trợ lý giáo sư Đại học Princeton dẫn dắt, đến năm 2030, số xe điện và hybrid sạc điện lưu thông tại Mỹ sẽ ít hơn 8,3 triệu chiếc so với kịch bản ưu đãi được duy trì.
Đảng Cộng hòa cũng bãi bỏ các hình phạt đối với vi phạm tiêu chuẩn khí thải - vốn từng buộc các hãng xe phải sản xuất xe điện. Động thái này mở đường để các hãng đẩy mạnh các mẫu bán tải và SUV cỡ lớn, vốn đem lại lợi nhuận cao.
GM, hãng xe lớn nhất nước Mỹ, là một trong những doanh nghiệp tận dụng thay đổi chính sách. Tập đoàn đang đầu tư 900 triệu USD sản xuất động cơ V-8 tại gần Buffalo. “Xe chạy xăng hoặc diesel giờ có ‘đường băng’ dài hơn,” CEO Mary T. Barra cho biết tháng trước.
Doanh nghiệp không thể bỏ cuộc với xe điện
Theo Cox Automotive, doanh số xe điện tại Mỹ chỉ tăng 1,5% trong nửa đầu năm nay, trong khi toàn cầu tăng 28% lên 9,1 triệu chiếc theo số liệu của Rho Motion, bao gồm Mỹ, Canada, Trung Quốc và Liên minh châu Âu.
Các hãng xe bỏ qua thị trường tăng trưởng nhanh này có thể sẽ không còn tồn tại sau 10 năm nữa. Bà Barra thừa nhận: “Bất chấp tăng trưởng chậm của ngành xe điện, chúng tôi tin tưởng tương lai dài hạn là sản xuất xe điện có lợi nhuận.”
Công nghệ tự lái cũng ưa thích nền tảng xe điện vì dễ tích hợp phần mềm điều khiển tự động vào hệ thống điện tử đồng bộ. “Nếu không điện hóa đủ nhanh, doanh nghiệp sẽ bỏ lỡ cả cuộc chuyển đổi tự lái, bất kể khi nào xảy ra,” Anil Khurana, Giám đốc điều hành Trung tâm Kinh doanh Toàn cầu Baratta thuộc Đại học Georgetown, nhận định.
Vấn đề của GM và nhiều hãng khác là hiện chưa kiếm được lợi nhuận từ xe điện. Chi phí phát triển cao, doanh số chưa đủ lớn để đạt lợi thế kinh tế theo quy mô. Ford mới công bố khoản lỗ 1,3 tỷ USD từ mảng xe điện trong quý 2, dù đang tiến gần hơn đến điểm hòa vốn. Với chính sách mới ưu ái nhiên liệu hóa thạch, con đường để xe điện sinh lợi sẽ kéo dài hơn.
Lực lượng ủng hộ xe điện vẫn kiên định
Dù chính quyền trung ương đang bất lợi cho xe điện, phong trào chính trị và xã hội hậu thuẫn công nghệ này vẫn tồn tại.
Tổ chức Veloz, gồm các hãng xe, công ty điện lực và nhà vận hành trạm sạc, vừa ra mắt quảng cáo do diễn viên Nick Offerman lồng tiếng, nhấn mạnh ưu điểm bảo dưỡng đơn giản vì không cần thay dầu. “Xe điện có ít bộ phận hơn, cần sửa chữa ít hơn và rẻ hơn khi vận hành,” Offerman nói. Đây là một phần của chiến dịch marketing trị giá 43,5 triệu USD do Electrify America - công ty con của Volkswagen vận hành mạng lưới trạm sạc nhanh ở Mỹ và Canada tài trợ.
Nhiều bang vẫn duy trì ưu đãi hàng nghìn USD khi mua xe điện, cùng các khoản hỗ trợ từ một số công ty điện lực. Tại California, bang hào phóng nhất, người dân có thể nhận tới 12.000 USD nếu đổi xe xăng cũ lấy xe điện hoặc hybrid sạc điện, kèm điều kiện thu nhập nhất định.
Tuy nhiên, việc Trump nhiều lần gọi xe điện là “điên rồ” hay “trò lừa bịp” có thể đang khiến một bộ phận cử tri Cộng hòa xa lánh công nghệ này, theo Mike Murphy, CEO EV Politics Project – tổ chức kêu gọi chấm dứt chia rẽ đảng phái với xe điện. Ông cho biết một số thành viên Cộng hòa từng cởi mở hơn sau khi Elon Musk, CEO Tesla, chi hàng trăm triệu USD hỗ trợ bầu cử cho Trump, nhưng thái độ thay đổi khi hai người bất hòa. “Lời chỉ trích của Trump thực sự tác động đến người tiêu dùng Cộng hòa,” Murphy nhấn mạnh.
Xe điện ngày càng tốt và rẻ hơn
Doanh số Tesla giảm 14% trong quý 2 so với cùng kỳ, một phần do công ty vẫn phụ thuộc vào hai mẫu cũ Model 3 và Model Y. Tuy vậy, thực tế cho thấy nhu cầu mạnh mẽ nếu xe điện vừa túi tiền, thiết kế hấp dẫn và có thể chạy trên 480 km cho mỗi lần sạc.
GM đã hơn gấp đôi doanh số xe điện trong quý 2 nhờ mẫu Chevrolet Equinox giá khởi điểm khoảng 35.000 USD. Sự sụt giảm của Tesla mở ra cơ hội cho các hãng khác thuyết phục khách hàng trải nghiệm xe điện.
Erin Keating, nhà phân tích tại Cox Automotive và là người tự nhận “hoài nghi về xe điện,” cho biết bà đã ấn tượng khi lái thử Hyundai Ioniq 9 - SUV điện cỡ lớn. “Trông nó rất quen thuộc với tôi. Tôi không cảm giác như đang nhìn một con tàu vũ trụ,” bà nói, đồng thời dự đoán doanh số sẽ tăng dần khi nhiều người trở nên quen thuộc với công nghệ này.
Xe điện thường đắt hơn vài nghìn USD so với xe xăng, nhưng các mức thuế nhập khẩu mà Trump áp lên xe và linh kiện ngoại có thể thu hẹp khoảng cách. Theo Cars.com, 6/10 mẫu xe “Made in USA” nhất là xe điện, dẫn đầu là bốn mẫu Tesla. Volkswagen ID.4 và Kia EV6 sản xuất tại Mỹ cũng góp mặt trong danh sách. “Càng nhiều linh kiện sản xuất trong nước, xe càng ít bị tác động bởi thuế quan,” nhà phân tích David Greene nhận định, nhưng lưu ý giá bán lẻ vẫn phụ thuộc vào cách các hãng phân bổ chi phí.
Hạ tầng sạc tiếp tục mở rộng
Số trạm sạc công cộng đang tăng, dù chính quyền Trump chặn nguồn quỹ liên bang hỗ trợ một phần chi phí xây dựng. Năm nay, gần 17.000 cổng sạc nhanh mới - có thể nạp đầy trong khoảng 30 phút - sẽ đi vào hoạt động, mức cao nhất từ trước đến nay theo số liệu của hãng nghiên cứu Paren. Lo ngại “không đủ chỗ sạc” là một nguyên nhân lớn khiến người tiêu dùng e dè mua xe điện.
Robert Barrosa, CEO Electrify America, cho biết một số trạm sạc của công ty gần như hoạt động liên tục và cầu vẫn vượt cung, tạo động lực mạnh mẽ để tiếp tục mở rộng. “Nhìn ở góc độ toàn cầu, thị trường xe điện đang bùng nổ. Dù có người tìm cách kìm hãm, nó vẫn sẽ tiến lên,” ông nói.
shared via nytimes,
