Hành trình đường dài với xe điện: từ bất khả thi đến dễ dàng
03/10/25
 |
| Trạm Pearl River, La., trên tuyến đường từ New Orleans đến Nashville. Ảnh: Annie Flanagan |
Trong suốt nhiều năm, một trong những trở ngại lớn nhất đối với việc sở hữu xe điện (EV) tại Mỹ chính là khả năng di chuyển đường dài. Nếu trước đây, chỉ cần nghĩ đến việc lái xe điện vượt hàng trăm kilomet đã khiến người dùng lo ngại, thì đến nay, trải nghiệm ấy đã thay đổi hoàn toàn. Những tuyến đường từng yêu cầu tính toán chi li để tránh bị “chết pin” giữa đường giờ đã có hàng loạt trạm sạc nhanh bố trí dọc đường cao tốc, biến hành trình xuyên bang thành điều khả thi.
Tuyến đường điển hình: từ Nashville đến New Orleans
Để hình dung rõ rệt sự thay đổi, hãy nhìn vào cung đường khoảng 804.67 km từ Nashville (Tennessee) đến New Orleans (Louisiana).
Năm 2015: quãng đường gần như không thể vượt qua bằng EV vì có khoảng 804.67 km không có trạm sạc nhanh. Người lái chỉ có thể tìm sạc chậm (mất hàng giờ) hoặc đi đường vòng.
- Năm 2020: hành trình khả thi hơn, hầu hết các đoạn đường đều có trạm sạc nhanh cách không quá 80.47 km. Tuy vậy, vẫn cần chuẩn bị kỹ lưỡng.
- Hiện tại: việc lái xe điện trở nên đơn giản. Nhiều đoạn chỉ cách 16.09 km là có trạm sạc nhanh, biến chuyến đi thành hành trình tiện lợi như xe xăng.
Khi phóng tầm nhìn ra toàn quốc, hầu hết các tuyến cao tốc lớn tại Mỹ nay đã được bao phủ bởi mạng lưới trạm sạc nhanh, khác xa bức tranh “sa mạc năng lượng” của một thập kỷ trước.
Sự bùng nổ của trạm sạc nhanh
Theo dữ liệu của chính phủ liên bang, số lượng trạm sạc nhanh tại Mỹ đã tăng từ 1.000 trạm cách đây 10 năm lên 12.000 trạm ngày nay. Riêng trong năm nay, đã có thêm khoảng 2.000 trạm mới, bất chấp nỗ lực của chính quyền Trump trước đây nhằm cắt giảm tài trợ cho hạ tầng xe điện.
Hiệu ứng tích lũy của làn sóng đầu tư này đồng nghĩa với việc phần lớn các khu vực đông dân cư và đường cao tốc đều đã nằm trong tầm với của trạm sạc nhanh. Tuy nhiên, một số vùng nông thôn và tuyến đường nhỏ vẫn còn tụt lại.
Điểm then chốt là tốc độ: sạc nhanh có thể nạp đầy trong khoảng 30 phút, so với nhiều giờ ở trạm sạc thường. Đây là yếu tố mở đường cho những chuyến đi dài, khi nhu cầu di chuyển vượt xa phạm vi 80.47 km quen thuộc của phần lớn chuyến xe hằng ngày.
Hành trình xuyên Mỹ: từ “không thể” đến “dễ dàng”
Nhóm phân tích của The Upshot đã sử dụng dữ liệu trạm sạc từ Bộ Năng lượng để khảo sát hơn 1.000 tuyến đi trong một ngày giữa các thành phố lớn.
- Năm 2015: phần lớn tuyến đường có khoảng trống hơn 160.93 km giữa các trạm sạc nhanh, nhiều đoạn lên tới 321.87 km, khiến xe điện gần như không thể đi qua.
- Năm 2025: tình hình đảo ngược. Đa số tuyến đường có trạm sạc nhanh cách nhau chưa tới 160.93 km, thậm chí dày đặc hơn nhiều.
Các trạm sạc nhanh thường được đặt tại cây xăng, nhà hàng hoặc trung tâm thương mại, mô phỏng chính xác hệ sinh thái của trạm dừng chân truyền thống. Đây là chìa khóa để giải quyết “range anxiety” – nỗi lo hết pin giữa đường, vốn là rào cản lớn nhất trong tâm lý người mua xe điện suốt nhiều năm qua.
Sự tiến bộ sau năm 2020
Kể từ năm 2020, mạng lưới trạm sạc nhanh đã bùng nổ khắp miền Nam, Trung Tây, đồng bằng rộng lớn và cả các vùng nông thôn Đông Bắc, giúp thu hẹp khoảng cách với những khu vực đông dân hơn.
Dù vậy, hạ tầng vẫn chưa hoàn hảo. Sạc nhanh trên đường tốn nhiều thời gian và chi phí hơn so với đổ xăng, và trung bình 3% số trạm thường xuyên không hoạt động. Các hệ thống cũng có sự khác biệt tùy loại xe, khiến người dùng gặp khó khăn khi vận hành.
Tin tốt là công nghệ đang cải thiện: các trạm mới có tốc độ sạc nhanh hơn, số cổng sạc nhiều hơn. Nếu năm 2015, một trạm sạc nhanh chỉ có trung bình 2 cổng, thì nay con số đã tăng lên 5 cổng.
Khoảng cách giữa Tesla và phần còn lại đang thu hẹp
Trong suốt thập kỷ qua, Tesla đi đầu trong việc phủ sóng mạng lưới sạc siêu nhanh (Supercharger) trên toàn nước Mỹ. Hiện Tesla chiếm khoảng 20% số trạm sạc nhanh, nhưng vì các trạm thường có quy mô lớn, hãng này sở hữu hơn 50% số cổng sạc trên toàn quốc.
Đặc biệt, Tesla đã bắt đầu mở mạng lưới cho các hãng khác, trong khi nhiều nhà sản xuất xe cũng tích hợp chuẩn cổng sạc Tesla hoặc cung cấp bộ chuyển đổi. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách trải nghiệm giữa chủ xe Tesla và các thương hiệu khác.
Ví dụ, hành trình 965.6 km từ Bismarck đến Omaha từng là thử thách lớn vào năm 2020, khi tồn tại khoảng 402.34 km không có trạm sạc. Giờ đây, hàng chục trạm đã được dựng lên, biến chuyến đi trở nên khả thi với hầu hết xe điện.
Từ dễ đến dễ hơn
Các hành lang sạc nhanh ở Đông Bắc và Bờ Tây đã hình thành từ cả thập kỷ trước, nhưng hiện nay chúng trở nên cực kỳ dày đặc. Trên tuyến Boston – Washington D.C., người lái hiếm khi cách trạm sạc quá 16.09 km, thậm chí đa phần chỉ cách 4.83 km.
Không chỉ các vùng đô thị hay tuyến cao tốc chính, nhiều tuyến đường xuyên qua khu vực nông thôn nay cũng có độ phủ sạc nhanh tốt hơn. Chẳng hạn, hành trình từ Charleston (West Virginia) đến Indianapolis (Indiana) nay còn được bao phủ tốt hơn tuyến Boston – Philadelphia của 10 năm trước.
Những khoảng trống vẫn còn tồn tại
Dù mạng lưới đã phát triển mạnh, vẫn còn những “sa mạc sạc nhanh” trên bản đồ Mỹ. Các tuyến qua Arizona, Kansas, Montana hay I-25 ở Wyoming vẫn có khoảng trống dài. Một số khu vực của Louisiana và Arkansas cũng còn thiếu trạm.
Theo dữ liệu liên bang, khoảng 40% quận tại Mỹ vẫn chưa có trạm sạc nhanh, chủ yếu là các vùng nông thôn không có cao tốc lớn đi qua. Điều này đồng nghĩa người lái EV ở các khu vực này vẫn cần chọn đường vòng, có thể tốn thêm 1–2 giờ.
Dòng vốn đổ vào hạ tầng sạc
Mặc dù chính quyền Trump từng tìm cách hủy bỏ hàng tỷ USD tài trợ cho trạm sạc từ đạo luật hạ tầng lưỡng đảng của chính quyền Biden, các quỹ này đã được khơi thông trở lại. Điều này góp phần thúc đẩy sự chuẩn hóa cổng sạc và hỗ trợ xây dựng thêm trạm, dù số lượng chưa nhiều.
Trong khu vực tư nhân, hàng loạt doanh nghiệp lao vào cuộc đua:
- Ionna, liên minh của các nhà sản xuất ô tô lớn, cam kết xây dựng 30.000 cổng sạc trên toàn nước Mỹ.
- Ford và Rivian đã xây hơn 100 trạm sạc nhanh/hãng.
- Volkswagen tài trợ mạng lưới Electrify America với 2 tỷ USD sau vụ bê bối khí thải, hiện có khoảng 1.000 trạm.
- Sáu mạng lưới lớn nhất – Tesla, ChargePoint, EVgo, Electrify America, EV Connect và Blink – chiếm hơn 2/3 tổng số trạm sạc nhanh.
Ngoài ra, các công ty điện lực địa phương và chuỗi bán lẻ cũng tham gia: Walmart công bố kế hoạch lắp hàng nghìn trạm tại siêu thị; chuỗi trạm dừng chân Buc-ee’s bổ sung sạc điện cạnh cột xăng truyền thống.
Theo ước tính của Phòng thí nghiệm Năng lượng Tái tạo Quốc gia, Mỹ cần khoảng 180.000 cổng sạc nhanh vào năm 2030. Với tốc độ mở rộng hiện tại, mốc này có thể đạt được vào đầu những năm 2030, thậm chí sớm hơn nếu tốc độ tăng trưởng tiếp tục gia tăng.
shares via nytimes,
