Trung Quốc thắt chặt xuất khẩu công nghệ pin xe điện, làm lung lay kế hoạch toàn cầu hóa
18/07/25
Trung Quốc vừa tuyên bố áp dụng quy định mới yêu cầu cấp phép đối với mọi hoạt động chuyển giao ra nước ngoài liên quan đến tám công nghệ chủ chốt trong sản xuất pin xe điện. Động thái này đánh dấu bước đi mạnh mẽ nhằm bảo vệ lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực xe điện giá rẻ, đồng thời khiến các doanh nghiệp nước ngoài thêm phần lo ngại về khả năng tiếp cận công nghệ và nguyên vật liệu quan trọng.
Giấy phép bắt buộc cho công nghệ trọng yếu
Theo thông báo từ Bộ Thương mại Trung Quốc hôm thứ Ba, bất kỳ hoạt động chuyển giao công nghệ ra nước ngoài – bao gồm thương mại, đầu tư hay hợp tác kỹ thuật – đều phải được cấp phép nếu liên quan đến các công nghệ then chốt trong sản xuất pin lithium sắt phosphate (LFP) hoặc các quy trình sản xuất lithium cho mọi loại pin. Quy định có hiệu lực ngay lập tức.
Đây là động thái tiếp theo sau lệnh hạn chế xuất khẩu bảy loại kim loại đất hiếm cùng các nam châm liên quan mà Bắc Kinh đưa ra cách đây chưa đầy ba tháng. Các biện pháp này gây gián đoạn đáng kể cho các công ty tại phương Tây và Nhật Bản vốn phụ thuộc vào công nghệ nam châm siêu mạnh để sản xuất ô tô, robot và thiết bị điện tiên tiến.
Vũ khí mới trong cuộc đua xe điện toàn cầu
Trung Quốc đang thống lĩnh thị trường pin LFP – loại pin có chi phí thấp, độ bền cao và ít nguy cơ cháy nổ – nhờ những đột phá công nghệ của BYD và CATL từ 5 năm trước. Thay vì sử dụng vật liệu đắt đỏ như nickel, cobalt hay manganese, các doanh nghiệp Trung Quốc chọn công thức hóa học rẻ tiền hơn là sắt và phosphate, đồng thời cải tiến khả năng sạc và dung lượng.
Hiện nay, pin LFP chiếm hơn 50% thị phần toàn cầu, gần như toàn bộ được sản xuất tại Trung Quốc. Trong khi đó, các công ty tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức và Mỹ vẫn chủ yếu dựa vào công nghệ pin nickel-cobalt-manganese, dù đã nỗ lực bắt kịp trong những năm gần đây.
Trở ngại mới cho kế hoạch toàn cầu hóa
Việc Trung Quốc yêu cầu giấy phép xuất khẩu công nghệ có thể cản trở kế hoạch xây dựng nhà máy ở nước ngoài của các hãng xe điện trong nước. Liên minh châu Âu đã thúc đẩy các doanh nghiệp Trung Quốc đặt cơ sở sản xuất tại châu Âu như một điều kiện ngầm để tiếp tục mở rộng thị phần. Tại Mỹ, dù chính quyền tỏ ra dè dặt với đầu tư Trung Quốc, hai nhà máy pin có vốn Trung Quốc – trong đó có nhà máy trị giá 3 tỷ USD của Ford sử dụng công nghệ CATL tại Michigan – đang trong quá trình triển khai.
Cả BYD và CATL đều từ chối bình luận về quy định mới. Ford cũng không đưa ra ý kiến.
Nền tảng học thuật và nghiên cứu vượt trội
Một phần thành công của Trung Quốc đến từ chiến lược đầu tư mạnh vào nghiên cứu khoa học. Hiện quốc gia này có gần 50 chương trình đào tạo sau đại học chuyên sâu về hóa học và luyện kim pin, vượt xa con số khiêm tốn của Mỹ, nơi chỉ có vài giáo sư chuyên ngành pin.
Theo Viện Chính sách Chiến lược Úc (ASPI), các nhà nghiên cứu Trung Quốc dẫn đầu thế giới trong 52 trên tổng số 64 công nghệ trọng yếu, tính theo số lượng công trình được trích dẫn nhiều nhất.
Cuộc họp toàn thể của Ban lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc vào mùa hè năm ngoái đã xác định đào tạo khoa học và giáo dục là ưu tiên kinh tế hàng đầu – chỉ đứng sau việc củng cố vai trò của Đảng.
shared via nytimes,
