Disney Animation có thể giành lại hào quang?
03/12/25
Đối với Jared Bush, người vừa được giao nhiệm vụ “hồi sinh trái tim” của đế chế giải trí Disney, mọi chi tiết đều đáng giá. Một buổi sáng tháng Bảy, khi diễn viên đoạt Oscar Ke Huy Quan thu âm lời thoại cho nhân vật rắn Gary De’Snake trong “Zootopia 2”, ông lặp đi lặp lại câu thoại đơn giản tới lần thứ bảy. Bush nhẹ nhàng yêu cầu Quan thử lại “từ khóe miệng”, rồi thêm một lần nữa với “một nụ cười rất, rất nhẹ”. Sự cầu toàn ấy không chỉ là thói quen nghề nghiệp. Nó phản ánh áp lực mà ông đang gánh: đưa Disney Animation trở lại với phong độ từng giúp hãng thống trị toàn cầu.
Một đế chế trượt nhịp
Sau hơn một thập kỷ thành công gần như tuyệt đối, Disney Animation bất ngờ sa sút. “Strange World”, bộ phim tốn ít nhất 220 triệu USD để sản xuất và quảng bá, chỉ thu về 74 triệu USD toàn cầu. “Wish”, dù gắn tên tuổi Ariana DeBose, cũng chỉ mang lại 255 triệu USD so với chi phí xấp xỉ 300 triệu USD, chưa kể rìa lợi nhuận chia với rạp chiếu. Hai thất bại liên tiếp khiến câu hỏi về định hướng sáng tạo của hãng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
Disney quyết định hành động. Jennifer Lee, Tổng giám đốc sáng tạo, được điều chuyển. Người thay thế là Jared Bush - biên kịch và đồng đạo diễn của các bộ phim từng giúp Disney giành lại sự yêu mến của khán giả: “Zootopia”, “Moana”, “Encanto”. Hai trong số đó mang về tượng vàng Oscar. Bush, 51 tuổi nhưng có vẻ ngoài trẻ trung như tuổi 30, gia nhập Disney Animation từ năm 2011, thời điểm John Lasseter đang vực dậy studio sau giai đoạn lúng túng.
Nhiệm vụ mà Disney giao cho Bush rất rõ ràng: khơi lại cảm hứng sáng tạo, củng cố niềm tin nội bộ, ưu tiên các câu chuyện đại chúng có chiều sâu cảm xúc, và quan trọng nhất là tìm ra thế hệ tác phẩm gốc mới - nguồn nhiên liệu nuôi sống chiếc “flywheel” nổi tiếng của Disney: nhân vật thành công sẽ trở thành phim, sản phẩm, công viên giải trí và trải nghiệm số, quay vòng lợi nhuận gần như vô tận.
Người kế thừa di sản Lasseter và bài toán kiểm chứng
Lasseter buộc phải rời Disney năm 2018 sau các cáo buộc về hành vi không phù hợp tại nơi làm việc. Kể từ đó, sức bật sáng tạo của hãng suy giảm thấy rõ. Bush - người cũng chia sẻ tính cách cảm xúc mãnh liệt giống Lasseter - được kỳ vọng sẽ khôi phục thời kỳ hoàng kim đó, nhưng với cách thức phù hợp với thời đại mới.
“Công việc của chúng tôi là tạo ra những bộ phim vượt thời gian,” ông nói. “Tôi muốn tất cả mọi người ở đây luôn suy nghĩ về điều đó.”
Năm ngoái, Disney Animation phát hành “Moana 2”. Dù nhận đánh giá yếu, nhu cầu bị dồn nén của khán giả giúp phim đạt doanh thu 1,1 tỷ USD. “Zootopia 2” - được giới phê bình tán dương được kỳ vọng sẽ lặp lại kỳ tích khi ra rạp tuần này.
Nhưng xét về chiến lược, “Hexed” mới là bài kiểm tra thực sự. Ra mắt vào mùa thu năm sau, đây là phim gốc hiếm hoi của Disney Animation trong nhiều năm. Câu chuyện xoay quanh thiếu niên vụng về phát hiện mình là phù thủy và bị kéo vào thế giới phép thuật - đồng thời phải đối diện mối quan hệ song hành với người mẹ cũng đang chật vật tìm lại bản thân. Bush mô tả phim như “buddy comedy” mẹ - con trai. Sau “Hexed”, Disney dự kiến tung ra “Frozen III” vào 2027 và một phim gốc chưa công bố vào 2028, tác phẩm mà Bush ám chỉ sẽ có phong cách hình ảnh hoàn toàn mới, “không ở thế giới con người”.
Việc tạo ra các thương hiệu gốc thành công không chỉ giúp Disney duy trì vị thế với khán giả nhí mà còn quyết định khả năng tái tạo giá trị trong toàn bộ hệ sinh thái giải trí - từ Disney+, công viên chủ đề, bán lẻ cho đến các sản phẩm văn hóa.
Alan Bergman, đồng chủ tịch Disney Entertainment, nhận xét trong tin nhắn: “Jared là người tràn đầy năng lượng, lạc quan và ý tưởng. Anh ấy có trực giác sắc bén về điều khiến khán giả hào hứng và hiểu rõ trái tim cùng sự hài hước - những yếu tố thiết yếu với storytelling của Disney Animation.”
Văn hóa phản hồi mới trong phòng thiết kế
Tại trụ sở Burbank, Bush thể hiện tính cách sôi nổi, thậm chí tinh nghịch. Trong cuộc phỏng vấn, ông bất ngờ đưa cho phóng viên đại bác bắn tiền giả - món đồ còn sót lại từ một buổi động não “Zootopia 2”. Diễn viên Ke Huy Quan nói ông “yêu bản chất trẻ thơ” ấy của Bush.
Thế nhưng phía sau sự hóm hỉnh là thái độ rất nghiêm túc với quy trình sáng tạo. Cùng với Chủ tịch Disney Animation Clark Spencer, Bush thay đổi cách thu nhận phản hồi: các phim chưa hoàn chỉnh được chiếu định kỳ cho toàn studio, mọi nhân viên góp ý qua nền tảng Noteworthy, và các ghi nhận được tổng hợp rồi chia sẻ công khai vào tuần kế tiếp. “Điều đó tạo ra mức độ tin cậy hoàn toàn khác,” Bush nói. “Mọi người nhận ra chúng tôi thực sự lắng nghe.”
Trước buổi thu âm của Quan, Bush và nhóm sáng tạo dành một giờ xem qua “packet” - những đoạn phim vài giây do từng animator phụ trách. Đầu tiên là Jesse Cnockaert từ Vancouver. Phân đoạn 5 giây ông dựng cho cảnh Judy Hopps tung cú đá được chiếu lên, và lập tức nhận được nhận xét: loại bỏ con gấu ở hậu cảnh cho đỡ rối; thêm chi tiết hài cho chú trâu bằng cú giơ móng; cho Hopps nở nụ cười ngốc nghếch hơn một chút.
Khi Cnockaert hỏi liệu Hopps có nên nhăn mặt vì cú đá (do trước đó cô bị đau chân), căn phòng im lặng một giây. Rồi Bush nói, hoàn toàn nghiêm túc: “Bạn biết không? Chắc adrenaline khiến cô ấy hết đau rồi.” Cả nhóm bật cười. Những khoảnh khắc vừa tếu táo vừa sắc bén như vậy cho thấy phong cách lãnh đạo của Bush: thấu hiểu chi tiết nhưng không đánh mất tinh thần tập thể.
Người gánh sứ mệnh hồi sinh
Bush lớn lên trong gia đình có truyền thống kỷ luật - cha và ông đều từng làm việc tại CIA. Có lẽ vì thế mà ông kín tiếng về đời tư, chỉ cho biết mình kết hôn với bạn đại học và có ba con trai. Trong công việc, sự kết hợp giữa nhạy cảm nghệ thuật và tính hệ thống lại trở thành lợi thế quan trọng: ông vừa đủ cảm xúc để kể những câu chuyện có sức nặng, vừa đủ lý trí để quản trị nhóm sáng tạo lớn.
Với “Zootopia 2” và “Moana 2” đang đẩy doanh thu phòng vé trở lại quỹ đạo tích cực, giới quan sát xem nhiệm kỳ của Bush là cơ hội cuối cùng để Disney Animation khôi phục vị thế từng có trong thế giới giải trí toàn cầu, thời kỳ mà mỗi nhân vật hoạt hình trở thành biểu tượng văn hóa và lợi nhuận của hãng tăng theo cấp số nhân.
Nếu “Hexed” thành công, Bush có thể là người đưa studio 102 tuổi bước sang chương mới. Nếu thất bại, câu hỏi không chỉ là về sáng tạo, mà còn về sức bền của mô hình Disney trong kỷ nguyên cạnh tranh nội dung ngày càng khốc liệt.
Hiện tại, mọi ánh mắt đang hướng về phòng thu ở Burbank, nơi Jared Bush vẫn kiên nhẫn chỉnh từng nụ cười của nhân vật với hy vọng những chi tiết nhỏ đó sẽ tạo nên phép màu lớn tiếp theo cho Disney.
shared via nytimes,
