Bí ẩn sau tác phẩm 78 triệu USD: Tỷ phú Mỹ đối đầu tỷ phú tiền mã hóa
26/06/25
Mở màn: Cuộc chiến công khai hiếm thấy giữa các đại gia
Trong một thế giới nghệ thuật thường được bao phủ bởi sự bí ẩn và kín đáo, vụ kiện tụng công khai giữa hai tỷ phú nổi tiếng David Geffen (ông trùm ngành giải trí Mỹ) và Justin Sun (doanh nhân tiền mã hóa người Trung Quốc) đã khiến giới tài chính và nghệ thuật toàn cầu phải chú ý. Tâm điểm tranh chấp là tác phẩm điêu khắc “Le Nez” (Chiếc mũi) của Alberto Giacometti - một tuyệt phẩm trị giá hàng chục triệu USD.
Trái với thông lệ kín đáo trong giới sưu tập nghệ thuật cấp cao, vụ tranh chấp này đã làm lộ ra một bức tranh thực tế về thị trường nghệ thuật: nơi các giao dịch hàng triệu đô có thể được thực hiện chỉ bằng cái bắt tay, nơi vai trò của các đại lý không có giấy phép thường bị che giấu, và nơi mà sự bí mật là nguyên tắc số một.
Hành trình tác phẩm: Từ New York đến Paris và điểm dừng tại toà án
Năm 2021, tại một phiên đấu giá ở New York, Justin Sun - nhà sáng lập nền tảng tiền mã hóa Tron có trụ sở tại Singapore đã chi 78,4 triệu USD để sở hữu Le Nez, tác phẩm điêu khắc bằng đồng, thép và sắt mô tả một chiếc đầu với chiếc mũi dài, treo lơ lửng trong chiếc lồng mở.
Tuy nhiên, đến năm 2023, trong lúc tác phẩm đang được trưng bày tại Viện Giacometti ở Paris, ông Geffen đã mua lại Le Nez. Nhưng đến đầu năm 2024, Justin Sun đã đệ đơn kiện lên tòa án liên bang tại New York, cáo buộc một cố vấn riêng đã tự ý bán tác phẩm cho Geffen với giá chỉ 10,5 triệu USD và hai bức tranh vô danh, không có sự đồng ý của ông. Theo Sun, cố vấn này đã làm giả tài liệu và thậm chí bịa ra một luật sư người Trung Quốc để làm hợp thức hoá giao dịch.
Phản công từ Geffen: Câu chuyện "người bán hối hận"?
Đáp trả cáo buộc, tháng trước ông David Geffen đã phản kiện, gọi đơn kiện của Sun là một "vở kịch giả tạo". Geffen cho rằng Sun đã "hối hận sau bán" (seller’s remorse) khi phát hiện hai bức tranh trao đổi trong giao dịch không được thị trường đón nhận như kỳ vọng. Theo ông, toàn bộ cáo buộc chỉ là nỗ lực nhằm đảo ngược một thương vụ hợp pháp đã diễn ra.
Luật sư của Sun, ông William Charron, đã lên tiếng bác bỏ lập luận này, cho rằng Geffen đang “bám víu vào một kịch bản hư cấu” rằng người cố vấn không phải là kẻ lừa đảo. Charron tuyên bố cố vấn này hiện đã bị bắt giữ tại Trung Quốc từ tháng 2 liên quan đến hành vi lừa đảo và chiếm đoạt tài sản. Tuy nhiên, thông tin này chưa được bên thứ ba xác minh độc lập.
Luật pháp mong manh về quyền sở hữu
Vấn đề then chốt là liệu vụ việc có phải là một vụ trộm tác phẩm nghệ thuật hay không. Tuy nhiên, ngay cả khi người cố vấn bị kết luận là không có quyền chuyển nhượng tác phẩm, kết cục của vụ kiện vẫn chưa thể đoán định.
Theo các chuyên gia luật nghệ thuật, nếu Geffen có lý do chính đáng để tin rằng người cố vấn được phép giao dịch, ông có thể giữ được tác phẩm. Ngược lại, nếu được chứng minh rằng cố vấn không được ủy quyền, quyền sở hữu có thể được trả lại cho Sun. "Ngành nghệ thuật chứa đầy những giao dịch mờ ám. Tôi làm trong nghề này nhiều thập kỷ và vẫn thấy ngạc nhiên," luật sư nghệ thuật Joshua Kaufman tại Washington D.C. nhận định. Tuy vậy, luật sư Jana Farmer ở New York cho rằng Sun đang đối mặt với “trận chiến ngược dòng” do nhiều tình tiết bất lợi và lời khai còn thiếu nhất quán.
Vén màn thế giới nghệ thuật triệu đô
Vụ kiện đã kéo dài hàng trăm trang tài liệu với các lời khai mâu thuẫn sâu sắc. Trong khi Sun mô tả cố vấn là một freelancer gian trá thực hiện một màn lừa đảo tinh vi, thì Geffen cáo buộc Sun đang tìm cách xoá tin nhắn và xóa bằng chứng trên mạng nhằm thay đổi câu chuyện. Một điểm đáng chú ý là cả hai bên đều thống nhất giữ kín danh tính hai bức tranh trong thương vụ 2024. Giới chuyên môn cho rằng đây là nỗ lực nhằm tránh ảnh hưởng tiêu cực đến giá trị các tác phẩm nếu vụ kiện lan rộng ra công chúng.
Hồ sơ hai nhân vật chính
Justin Sun, 34 tuổi, không xa lạ gì với tranh cãi. Anh từng mua một quả chuối dán tường một tác phẩm nghệ thuật khái niệm với giá 6,2 triệu USD. Ngoài lĩnh vực nghệ thuật, Sun còn vướng phải cáo buộc gian lận trong lĩnh vực tiền mã hóa từ Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), trong đó có hành vi thao túng giá token của nền tảng Tron. Cuối năm 2023, Sun cũng bị chỉ trích vì chi 75 triệu USD mua token liên quan đến Donald Trump, được cho là nhằm gây ảnh hưởng đến chính sách của chính quyền mới, điều mà anh phủ nhận.
David Geffen, 82 tuổi, là một tượng đài trong giới sưu tầm nghệ thuật. Ông bắt đầu sưu tầm từ khi Justin Sun còn chưa ra đời. Nếu Sun thắng kiện, không chỉ quyền sở hữu Le Nez của Geffen bị đe dọa mà cả uy tín của ông trong giới sưu tầm nghệ thuật cũng bị lung lay. Theo bà Farmer, "vụ kiện nhắm trực tiếp vào danh tiếng và vị thế của ông ấy."
Hòa giải hay kéo dài?
Nhiều chuyên gia cho rằng vụ kiện cuối cùng sẽ được dàn xếp ngoài tòa. Nhưng dù kết quả thế nào, đây vẫn là một trong những khoảnh khắc hiếm hoi thế giới được nhìn sâu vào những tầng lớp khuất sau ánh hào quang của thị trường mỹ thuật cao cấp nơi những cuộc đấu trí trị giá hàng chục triệu USD không chỉ xoay quanh tác phẩm, mà còn là danh dự, quyền lực và chiến lược đầu tư của những người đứng đầu giới tài phiệt.
shared via nytimes,
